134 B. T E R H A A R 



Christ! ad Religionis Christianae practicam indolem multo minus attendisse 

 quam huius Religionis dignitas postulet et vitae salus exigat. Quid refe- 

 ram Gnosticorum in Oriente late sparsas farailias? Manichaeorum Aeones 

 et Pleromata ? Neoplatonicorum Christi doctrinam veluti in Procrustis lecto 

 ad suam Philosophiam adaptandi et torquendi conamina? Num testes 

 advocem Mbnarchianorum , Arianorum, Apollinaristarum , Nestorianorum , 

 Monophysitarum rixas , quae Muhammedi facilem in Oriente pararunt vieto- 

 riam ? Num moestas renovem querelas de litibus acerriniis , post instaurata 

 sacra inter Protestantium familias denuo exortis, quae laetissimam Refor- 

 mationis segetem vastarunt? At taedet haec in memoriam revocare, atque 

 eo magis his supersedere licet , cum Clarissimus KISTIUS ante biennium , 

 quum regundae Leidensis Academiae munus iterum poneret, Religionis 

 Christianae indolem practicam male ac multum esse neglectam, qua est 

 sagacitate et doctrinae ubertate, in variis Historiae periodis veluti digito 

 monstraverit. 



Nihil tamen iuvaret optime scire, quaecunque in Historia bene sint 

 gesta vel merito in nostram reprehensionem incurrant, nisi huius rei cog- 

 nitio , in practices usus conyersa , ad verae sapientiae virtutisque disciplinam 

 referatur. Historia vere a Cicerone lux veritatis dicitur, sed earn ex eius- 

 dem sententia magistram vitae esse probe tenendum est. At , si quis alias , 

 ad hoc atteudet quicunque utriusque studii arete coniuncti pari amore 

 ardet, neque hie ante in tractanda aliisve tradenda Historia bene suas 

 partes se gessisse sibi persuadebit, quam et ipse animadverterit et disci- 

 pulorum suoium animis inculcaverit , quaenam inde praecepta et nobis et 

 tempori, quod vivimus, sint derivanda; quinam inde ad vitam moresque 

 regundos atque emendandos colligendi sint fructus. Hac ratione tractata 

 societatis Christianae Historia quodetiam in spe ac votis habuit NEANDER, 

 quum eiusdem Historiae conscribendae cousilium animo conciperet expe- 

 rientiae ac pietatis "Christianae erit optima schola, unde egregiam petamus 

 disciplinam bene beateque vivendi. Sic demum eadem Historia, aeque ac 

 Theologia Moralis, vere dici poterit vitas C/tristianae magistra morumque 

 moderatrix. 



lam semel atque iterum AUGUST: NEANDRI nomen huic orationi in- 

 texui, et mihi temperare non possum, quin immortalia eius merita cele- 



