R A T I 0. 137 



clarius enitescat; sic Historia Ecclesiastica sola nos edocere potest, quo- 

 modo lesu Apostolorumque institutio moralis, per seculorum decursum, a 

 Christi sectatoribus sit accepta, explicata atque adhibita; quam variam, 

 pro populorum et temporum, ingenii atque opinionum diversitate, Ethice 

 Christiana induerit formam ; quid Romano-Catholicorum inter et Protestan- 

 tium , Lutheranorum et Reformatorum , Scholasticorum et Mysticorum , 

 lansenistarum et lesuitarurn doctrinam moralem discrimen intercedat; quos 

 denique casus , sive prosperos seu adversos , Theologiae Moralis studium , ab 

 illo inde tempore, quum adhuc in incunabulis versaretur, ad hunc usque 

 diem expertum sit. 



Et quantopere talis Historica disquisitio Theologiae Moralis cultorem 

 vel doctorem, qui hanc disciplinam tractandam aliisve tradendam hac 

 nostra aetate suscipit, adiuvet, incredibile dictu est. 



Nee admodum vereor A. A! quod ad partem Historicam attinet, ne 

 ilia, quae hucusque disputavi, in dubium vocari queant, at fortasse mihi 

 occurrunt, qui in parte theoretica construenda vel tractanda Theologiae 

 Moralis studium haud ita Historiae Ecclesiasticae ope indigere opinentur. 

 Sed aut ipse egregie fallor, aut egregie falluntur, qui ita statuant, cum 

 Historia et hie omnibus Ethices penetralia intrantibus facem praeferat at- 

 que optimam sternat viam. Quid ? quod iam in introitu , ubi quaestio 

 nobis est dirimenda; utrum haec nostra disciplina cum Theologia contem- 

 plativa vel Dogmatica coniunctim explicari debeat, ut veteri consuetudine 

 receptum erat, an vero, uti post DANAEUM et CALIXTOM consuevit, seorsim 

 tractanda sit , Historiam consuluisse iuvabit. Quid enim ilia ? // Videte" 

 inquiet //quamdiu Christianae Ethices studium , quae iure suo disciplinae 

 nomen sibi vindicat, in magnum scientiae veraeque religionis detrimentum 

 fuerit spretum et neglectum!" Mox vero addet: r/Cavete tamen ne neces- 

 sarium vinculum atque arctissimum nexurn, quo utraque disciplina copu- 

 latur, ita negligatis, ut quod Deus ipse coniunxerit prorsus divelli 

 patiamini ! A Christo ipso perfectissirno virtutis exemplo , et fide in illo 

 posita, verae sanctitatis et vitae Christianae fonte, principiuni moralitatis 

 esse repetendum (praeeuntibus non solum Apostolis sed omnibus fere 

 primorum temporum doctoribus) facile nobis persuadebit. Sic quoque , 

 ubi in principiuni vel fundamentum inquirimus, cui veluti aedificium 



18 



