138 B.' TER H A A R 



totius doctrinae moralis superstruendum sit, accuratior Historiae cognitio 

 tutissimam nobis viam muniet. Denique de gravissimis , quae Anthropo- 

 logiam spectant, quaestionibus uti de libero hominis arbitrio, de 

 natura peccati, de vitiositatis , quae genus humanuin infecerit, labe de 

 quibus adhuc sub iudice lis est baud dubie eo cautius et verius iudi- 

 cabimus, quo maiorem atque interiorem cum AUGUSTINI, Scholasticorum , 

 Reformatorum , iisque contradicentium aclversarioruin scriptis contraxerimus 

 familiaritatem. 



Si Theologiae Moralis pars theoretica multarum quaestionura difficultate 

 preraitur , pars practica , de qua itidem verbo agendum est , quae in siu- 

 gulis hominis Christiani officiis exponendis versatur, e multoruni opinione 

 nirnia perspicuitate laborat. Qua de re iam suo tempore questus MURETUS 

 multos esse tirones ait, qui tarn communia et coutrita esse, quae hie do- 

 ceantur, ut ad ea percipienda doctore nihil opus sit; at, quamvis et hanc 

 opim'onem falsam esse omnes norunt, qui uostram disciplinain non tantum 

 de limine salutaverint , sed paulo interius perspexerint ; quomodo tamen 

 cavendum, ne gravissiniorum officiorum prorsus necessaria expositio, citius 

 quam par est, e lassitudine taedium pariat. Et hie ad Historiam Ec- 

 clesiasticam provocandum et refugiendum esse existimo, quae suos nobis 

 recludat thesauros, quorum ope Euangelii praecepta ubera praestantissi- 

 morum exemplorum copia exornentur atque illustrentur. Quidni etiam 

 prisci aevi scriptorum testimonia, quidni Poetarum (PRUDENTII, Boe'ran, 

 FORTUNATI, AVITI), ubi moralia tractant, vocem audiamus? Sic mirum 

 in modum rerum ubertatem et varietatem accrescere videbimus, et forte 

 sperare licet, fore ut Theologiae Moralis pars practica et iis, qui ini- 

 quius de ilia iudicent, nequaquam nudus atque aridus locus, sed amoenior 

 hie et illic venustis Eloquentiae vel Poeseos floribus pictus et distinctus 

 ager videatur. 



Sed qualis et quantus Historiae Ecclesiasticae in Theologia Morali ex- 

 plicanda sit usus, id clarius etiam elucet in parte ascetica, quae nobis 

 ostendit, qua via et ratione, quibusnam aclminiculis in propositam sibi 

 perfectionem moralem Christ! sectator feliciter enitatur; quaenam maxime 

 impedimenta virtutis et vitae vere Christianae obstent increments ; quaenam 

 cuivis, de animi salute sollicito, similitudinemque Dei et Christi piis su- 



