248 J. VAN VLOTEN 



zijne veelvuldige aanwending, dat ik hier wensch op te komen. Juist 

 echter naarinate ik er meerder prijs op stel, het steeds op gepasten en 

 eerbiedigen toon geuit te zien, zou ik van den anderen kant ineenen, niet 

 genoeg tegeh het misbruik te kunnen waarschuwen , dat men er wel eens 

 van dreigt te maken ; een misbruik, dat, in zijne eenzijdige toepassing, 

 er slechts toe zou kunnen strekken, met het misbruikte woord ook de zaak 

 zelve in minachting te brengen en van haren verheven rang te doen af- 

 dalen. Men hoort veel van den ernst, de macht, de strengheid, de hooge 

 eischen der wetenschap spreken, en ik heb met al die woorden vrede; ik 

 wil niets op hare rechten afdingen, noch haar in haar rechtmatig bezit 

 verkorten. Ik wensch alleen , dat men niet voorbij moge zien wat er ook 

 buitendien nog te overwegen valt , en dat men niet alles nog heeft gezegd , 

 als men het groote woord van wetenschap heeft laten hooren. 



En inderdaad, gaan wij de zaak slechts wat naauwkeuriger na. Hoe 

 velen van alien, die ik om mij zie, begeeren aanspraak te maken op 

 den naam van dienaren der wetenschap of ook maar wetenschappelijke 

 lieden? En even als binnen het enge bestek dezer zaal is het in de 

 groote maatschappij daar buiten. Hoe veel wel van al hare leden acht gij , 

 dat er tot den dienst der wetenschap geroepen zijn? Wel moet, wel zal 

 op alien zonder onderscheid, in meerder of minder mate, de wetenschap 

 haren invloed oefenen ; aller opleiding en vorming moet op de eene of 

 andere wijs van haar uitgaan, of hangt althans eenigsins met haar samen; 

 maar dat, waartoe zij gevormd en opgeleid moeten worden, en waartoe 

 ook de wetenschap hen opleiden en vormen moet , is iets anders , iets 

 het zij met alien eerbied gezegd iets hoogers , althans iets meer 

 omvattends dan de wetenschap. Zij moeten menschen , krachtige en ge- 

 zonde , zooveel doenlijk edele , reine , en groote menschen worden ; en daar- 

 toe is met hunne bloot wetenschappelijke vorming slechts de helft gedaan; 

 het hangt voor de andere misschien de grootste helft van hunne 

 zedelijke vorming af. //Gij zijt een groot man in uwe schriften," zoo 

 sprak in de vorige eeuw een Fransch staatsbearnbte tot den beroemden 

 VOLTAIRE, //ik wenschte maar, dat gij in uw eigen hart een vierdepartjen 

 der zedekunde hadt overgebracht , die in die schriften vervat is." Zede- 

 lijke vorming ontbrak den beroemden man, die slechts eenzijdig zijn ver- 



