R E D E V E R I N G. 249 



stand en vernuft had ontwikkeld, voor een groot deel; en vandaar het 

 schadelijke van den invloed, dien hi] heeft uitgeoefend, en dat misschien 

 meer dan opweegt tegen de verdiensten, die men hem in den stijd tegen 

 bijgeloof en onkunde evenmin ontzeggen kan. Gelukkig nu echter, dat 

 het innige verband van de eigensohappen des menscheltjken geestes en 

 gemoeds van zoodanigen aard is, dat men haar eigenlijk geweld zou moe- 

 ten aandoen, wilde men ze inderdaad en in de werkelijkheid zoo scheiden, 

 als men veelmaal op het papier of al sprekende , geleidelijkshalven , gedwon- 

 gen is te doen. En zoo als de hoogste verstandsontwikkeling als van zelf 

 de hoogste zedelijke ontwikkeling in zich sluiten moet, mag men ook aan 

 de beoefening van iedere wetenschap eene kraeht tot zedelijke opleiding 

 toekennen , die voor de meeste barer beoefenaren ook aan onze hooge scholen 

 de hoofdzaak zijn moet. Welk een klein gedeelte hunner toch kan zich 

 bijv. om slechts van deze vakken te gevvagen voorstellen geschied- 

 vorschers of taalgeleerden te worden! Allen daarentegen kunnen den 

 zedelijken invloed aan zich ervaren door geschied- en taal-study op hunne 

 vorming tot menschen te oefenen. Behoef ik dan nog wel te zeggen , 

 dat ik, bij mijne huidige feestelijke aanvaarding van het Hoogleeraarambt 

 in de Vaderlandsche Taal-, Letter- en Geschied-kunde , deze bepaaldelijk 

 van hare zedelijke zijde in het oog wensch te vatten? Verleent mij 

 dan eenige oogenblikken uwe aandacht , wanneer ik kortelijk een en ander 

 zeggen ga, omtrent de zedelijke werking, die de beoefening der Vader- 

 landsche Taal-, Letter- en Staatsgeschiedenis op ons hebben moet. 



Ik heb van Vaderlandsche, niet Nederlandsche Geschiedenis gewaagd, 

 omdat in dat eerste woord zelf reeds eene krachtige aanduiding ligt van 

 hetgeen die Geschiedenis bepaaldelijk voor ons is. Daar is er geweest, 

 die in die benaming geenerlei belang zagen, die meenden, dat Vader- 

 landsliefde tot de vooroordeelen van een kleingeestig en bekrompen ge- 

 moed behoort, welke voor een r aimer blik op wereld en menschheid vveg- 

 vallen en in het niet verdwijnen moeten ; dat , al moge de dichter van 

 een //liefde tot zijn land" zingen, die //ieder is aangeboren", die liefde 



32 



