R E D E V E R I N G. 253 



zich geheel aan dat van anderen hem geheel ver en vreemd en onbe- 

 kend te wijden. Hij herinnert ons aan den hopeloozen arbeid van die 

 ijverende patronessen van Middelafricaansche of Sineesche zendings- en be- 

 schavings-ontwerpen , die de opvoeding harer eigene havelooze kinderen 

 verwaarloozen , en welke, door de geestige pen van een bekend Engelsch 

 schrijver onzes tijds, zoo treffend op de kaak zijn gesteld. Neen, het be- 

 hoeft nog geen leus van den eigenbaat te zijn , het bevat evenzeer eene juiste 

 opmerking , eene gulden les voor velen , dat bekende Fransche spreek- 

 woord , dat ons zegt , hoe welberaden barmhartigheid bij ons zelf moet 

 aanvangen. Evenzoo ga dan ook elke deelnemende liefde tot de ruensch- 

 heid van eene warme liefde tot ons vaderland uit; eene liefde, die niet 

 overdrijft noch verblind is, maar dat Vaderland neemt zoo als het is, met 

 zijne grootsche zoowel als beschamende herinneringen , zijne tekortkomingen 

 en gebreken , zoowel als zijne deugden en grootheid. En dat er van 

 beide sprake zijn kan , wie zou het betwijfelen durven ? Rijk aan groote 

 mannen en schitterende heldenfeiten is de Nederlandsche geschiedenis , maar 

 ook rijk aan even jammervolle als waarschuwend-leerrijke handelingen en 

 gebeurtenissen ; en waar gene ons moeten bezielen en tot navolging drin- 

 gen , daar moeten wij uit deze leeren ons voor soortgelijke te wachten en 

 den \veg te vermijden , op welken onze vaderen het spoor bijster werclen. 

 En ziedaar, hoe de vaclerlandsche geschiedenis in het algemeen reeds van 

 twee zijden zedelijk op ons werken kan. 



De schoone karakters onzer Geschiedenis moeten ons bezielen tot navol- 

 ging. Zij moeten ons door hun voorbeeld leeren ons zelf te verzaken , 

 waar het het heil des lands geldt , ons zelf te verwinnen , waar het geldt 

 winste te doen voor de zaak der waarheid en des rechts. Wij moeten 

 leeren van hen, dat er niets verkregen wordt zonder arbeid en strijd, en 

 zoo moeten wij op onze beurt ons aangorden; ons aangorden niet alleen 

 orn te handhaven en te behouden wat zij voor ons gewonnen en ons nage- 

 laten hebben, maar ook dat erfgoed voortdurend te vergrooten en te ver- 

 meerderen. Onze voorouders hebben , onder het beleid eens grooten mans , 

 goed en bloed veil gehad om zich een onafhankelijk volksbestaan te ver- 

 schaffen , zich eene blijde gewetensvrijheid te verzekeren ; en wij moeten , 

 op hun voetspoor, voortgaan dat eenmaal verkregen goed te handhaven en 



