R E D E V E R I N G. 255 



goeds en groots tot stand wil brengen. En zoo zelfs de zwakheid van 

 alien zich daartoe nog niaar bepaalde! niaar hoeveel groots zou er niet 

 reeds tot stand komen , zoo ieder slechts de geestkracht bezat , om datgene 

 door te zetten, waarvan zijn verstand hem het nuttige en noodige bezeffen 

 doet. Bij de meesten echter hangen de handen slap, ook waar het hoofd 

 werkzaam is; zij gevoelen zich, bij alle juistheid van inzicht, niet in staat, 

 zelf de hand aan 't werk te slaan om te doen, wat hun geweten hun voor- 

 schrijft te doen, wat hun eigen verstand hun zegt dat gebiedend gevorderd 

 wordt, zal het eene of andere goede en groote werk gelukken. //Heere, 

 //behoed ons! wij vergaan," roepen zij met de wankelmoedigen uit de 

 Schrift, en zij wagen het niet de hand ook maar uit te steken, om hun 

 eigeu ondergang te verhoeden. Ook voor dezulken is de geschiedenis on- 

 zer voorouders rijk aan de schoonste en treffendste lessen. Deze draalden 

 niet, wanneer er gewerkt en gearbeid worden moest, en daarom oogstten 

 zij ook het schoonste loon op hunnen arbeid. 



Van de andere zijde staat de geschiedenis onzes Vaderlands echter niet 

 minder waarschuwend en afschrikkend , dan hier bemoedigend en bezielend 

 voor ons. Ons ook hier bij de drie aangevoerde punten bepalend , kunnen 

 wij er tegen gene even zoo vele over stellen. Wij zien onze vaderen ja, 

 na jaren-lange bange worsteling , hun krachtig volksbestaan veroveren ; maar 

 wij zien hen ook, tijdens die worsteling zelve nog, deor onderlinge ver- 

 deeldheid , dat volksbestaan tot eeu even ontmoedigend schouwspel maken , 

 als zijne wording straks verheffend was. Wij zien hen hunne gewetensvrij- 

 heid verkrijgen, maar om die zelve vrijheid terstond claarna aan anderen 

 te onthouden, die er toch hetzelfde recht op hadden als zij; wat zij vroe- 

 ger op de Katholieken met geweld, maar terecht verkregen, onthouden zij 

 weldra dien zelfden Katholieken , als de kansen gekeerd en deze de zvvakste 

 partij geworden zijn. Wij zien hen eindelijk, in later tijd, na de 

 grootsche jaren der Republiek, onder de weelde, die zij niet langer dragen 

 kunnen , bezwijken , en met slappe handen en trage hoofden nederzitten , 

 naauw nog leven genoeg toonend, om naar de wetten en zangen te luis- 

 teren, door anderen op staats- als op letter-gebied hun voorgeschreven en 

 voorgedeund. Het was de tijd, waarin de wakkere VAN EFFEN hen in 

 zijne geestige vertogen geeselde; de tijd, waarin een hunner beide laatste 



