REDEVOERING. 259 



De drommel mocht ons leven halen, zoo alleen een Keizer lets goeds ver- 

 inocht. leder is een Keizer in zijn kring." Geen treuriger beginsel dan ook , 

 dan die meestal voorgewende afhankelijkheid van anderer medewerking, waar- 

 door zooveel goeds vertraagd, zooveel groots belemrnerd en gestuit gewor- 

 den is. Niet alleen, dat de enkele mensch veel nicer voor de verwezen- 

 lijking van aller wel en wee verniag, dan men gewoonlijk meent; dat hij 

 dus daardoor ook, voor zijn deel, aansprakelijk is voor het kwaad dat hij 

 laat geschieden, zoowel als voor dat wat hij zelf bedrijft, voor het goed 

 dat hij ongedaan laat , zoowel als voor dat wat hij bewerkt ; niet alleen 

 dit valt hierbij in 't oog te vatten, inaar ook dat mag niet onopgemerkt 

 blijven, dat het namelijk juist de werken en handelingen der enkele men- 

 schen zijn , die in him sanientreffen met die aller overigen , het geheel aller 

 menschelijke daden en bedrijven te weeg brengen; en dat dus, bij .dit 

 zedelijke samenwerken zoo goed als bij dat der verschillende spillen en 

 raadjens van eenig werktuig, de minste verlamming of vertraging van een 

 der werkende leden , stremming en stilstand van het groote geheel veroor- 

 zaken zal. Waar wij dat nimmer uit het oog verliezen , en de geschiedenis 

 des Vaderlands is daarom het ons telkens onder de aandacht te brengen 

 zal het aan ons althans niet liggen zoo er dingen geschieden, die beter ach- 

 terwege waren gebleven, of achterwege blijft, wat had geschied moeten zijn. 



Ik heb u, bij het voorstellen der geschiedenis van het Vaderland en 

 hare werking, op het levende beeld gevvezen, dat hare belangstellende en 

 deelnemende behandeling ons niet van ieder tijdvak slechts, maar van ge- 

 heel het land en volk zelf in hunne ontwikkeling geeft. Een niet minder 

 sprekend beeld nu leeft er voor ons ook in de vaderlandsche taal. //De 

 taal is gansch het volk", zoo luidt eene bekende spreuk, en dit is zoo zeer 

 de waarheid, dat men, met betrekkelijk weinig inoeite, in de taal van 

 ieder land zich als geheel den aard en het wezen zijner inwoners kan zien 

 afspiegelen. Niet echter is het daartoe reeds voldoende, dat men die taal 

 op een gegeven oogenblik des tijds in oogenschouw neme, oin uit haren 

 rijkdom van eigenschappen , die des volks, dat haar spreekt, af te leiden; 

 maar zoo goed als de geschiedenis in hare wording en ontwikkeling, nioet 

 ook die taal van haar eerste ontkiemen af voor zoo verre dit althans 



S3* 



