R A T I 0. 



w sive extra civitatem e ratione oritur atque per rationem non dico agnosci- 

 ntur, sed unice cognoscitur." 



Num mirum est , Auditores ! doctrinam de qua agimus alio sensim no- 

 mine appellari coeptam esse? Simile quid theologiae naturali evenit. 

 Quae ita a nostratibus in vulgus dicta est, suspicante HERMANNO Bou- 

 MANNO, viro uno in paucis doctissimo, per CHRISTIAN: WOLFI auctoritatem. 

 Nomen post HEYDENREICHUM apud Germanos quidem magis magisque in 

 desuetudinem abiit. Item apud nos obsolescit. Ita sententiarum conversio 

 magnam, ut ait ille, ad usum loquendi vim habere solet: nondum vero, 

 ut mihi quidem videtur, tantam quantam mutata multarum disciplinarum 

 ratio propemodum postulare videtur. Dici enim vix potest aptus vocabulo- 

 rum usus quam prosit, ineptus quam noceat veritati, gravissimaque adeo 

 damna vitae pariat. Nonnunquam quidem, nisi fallor, librum emtoribus 

 commendandi causa haec pars iurisprudentiae etiamnunc ius naturale, ratio- 

 nale, nominatur; plerique vero physiologiae , naturae, philosophiae iuris 

 titulum praeferunt : servatae enim pJdlosophiae honorem omnes sibi vindi- 

 cant scriptores, qui variis his nominibus utuntur. De vera tantum philo- 

 sophandi ratione ab iis dissentiunt qui hanc sibi soli arrogaverunt. Quaestio 

 igitur non est, num philosophandum sit de iure, sed quomodo? 



Meam de significatione vocabulis natura iuris tribuenda sententram ex- 

 posui. Superest ut de natura hominis agam tarnquam fonte unde omne 

 ius sit derivandum. Cunctae disciplinae atque artes, Auditores! maxime 

 autem earum praecipua , quippe parens , philosophia , a natura hominis 

 ducendae atque ad earn excolendam et perficiendam referendae sunt. Ne- 

 que arctissimam omnium necessitudinem cumque naturae humanae unitate 

 cognationem umquam negligere ii debent qui singulis praecipuam operam 

 navant, Ii tamen non ante omnia spectare possunt ut hominis naturam 

 in omnem parteni explorent: quod propter generis humani imbecillitatem 

 atque peculiare singularum doctrinarum propositum ne a praestantissimis 

 quidem ingeniis exspectari potest. 



Caeterum magnum est et mirabile quod ea qua vivimus aetate omnes 

 disciplinas quae naturam rerum indagandam sibi propouunt ad eum florem 

 pervenisse constat tantumque utihtatis fructum generi humano ferre, quan- 

 tum ex anterioribus nullae, imo ne universae quidem viderint atque per- 



