R A T I 0. 177 



sui notitiam adspirare atqae ad conscientiam sui pervenire? Critica omnino 

 est aetatis nostrae ratio, severumque iudicium in semet ipsa exercet. 



Uuiversam igitur societatum, quae e natura hominis, qualis nobis ex 

 singulorum populorum vita atque variis vitae iurisque necessitudinibus 

 apparet, sponte redundaverunt, conditionem , tanquam perpetuae commen- 

 tationis meditationisque mate^m sibi sumere debent iureconsulti. Hoc 

 enim studio % nunc continetur divinarum ilia humanarumque rerum notitia, 

 in qua iurisprudentiam versari olim existimarunt eius antistites: cui officio 

 praestantissimi viri ita satisfecerunt ut arctissimam atque inimitabilem fere 

 scientiae artisque in iis coniunctionem ne omnium quidem saeculorum pos- 

 teritas satis admirari posse videatur. Attamen non in solo iure civili cau- 

 sisve forensibus munus iureconsulti consistit: quamquam sine accurata 

 turn horninum, turn societatis, turn rerum de quibus agendum est cogni- , 

 tione, nee recte de iure respondebit neque ad ius excolendum aliquid 

 conferre poterit. Enimvero longe plura et maiora in patria quoque nostra 

 ab eo postulantur, hoc ipso ternpore quo haec disputo. Multa enim inde 

 a proximis annis apud nos mutata sunt in imperil ordinatione rerum- 

 que civilium procuratione. Qua in re procul dubio suas partes egerunt 

 baud pauci, qui in omni ^civitate solent esse novarum rerum cupidi, ut 

 aliorum regnum vel dignitatis honorisque sedem occuparent, summa imis 

 miscerent. Fateor , diversissimo proposito , sed tamen multi boni cives 

 adducti sunt in earn opinionem ut putarent ad rempublicam administran- 

 dam vocandos esse qui cornmoda eius atque einolumenta melius perspice- 

 rent atque procurarent quam qui earn adhuc gessissent. Itaque aut ego 

 vehementer fallor, aut nisi seriam eT severam operani dent iis doctrinis, 

 quae ad vitam socialein cognoscendam legibusque et institutis emendandam 

 pertinent, eum locum non sustinebunt iureconsulti quern in civitatis, 

 regionuin , urbium pagorumque regimine ubivis fere post imminutam 

 civileni clericorum auctoritatem obtinuerunt. Quotannis enim leges rogantur 

 de gravissimis civitatis commodis , saepe de iis e quibus populi salus magna 

 ex parte pendet: imo, ne hominis quidem aetas sufficiet ad supplenda 

 omnia quae lex de imperio anni CIOIOCOCXLVIII legislatoris curae reliquit. 

 Hae autem leges aliaeque multae quas recensere fere infiniturn est, modo 

 ad ea attendamus quae quotidie desiderantur , inutiles sunt et plerumque 



23 



