REDEVOERING. 235 



van wetenschap in wijder kring te verspreiden? Zijn er door het onderwijs 

 geene raannen gevormd, die hunne plaats in de maatschappij met eere 

 bekleeden ? 



Van waar dan niet te min dat kwijnen en die teruggang? Hoe komt 

 het dat pogingen in dezen en genen zin wel vruchten droegen, maar het 

 geheel niet konden bewaren of opbeuren? Ik meen M. H. dat wij ook 

 op andere zaken moeten letten en niet voorbijzien wat op instellingen als 

 de onze onmiskenbaar invloed uitoefent. 



Ontwikkeling en vooruitgang van wetenschap in 't algemeen ; ontstaan 

 en volmaking van bijzondere takken; toepassing op de belangen van het 

 leven; verandering in de rigting van den geest des tijds, ook ten aanzien 

 van opvoeding en opleiding voor het maatschappelijk leven, daaruit voort- 

 vloeijende nieuwe behoeften en eischen; ontwikkeling , uitbreiding, hervor- 

 ming van andere instellingen van onderwijs; zietdaar zoo velerlei, waarvan 

 de kennis wel strekken kon om hier den oorsprong van het kwaad op te 

 sporen en den weg tot verbetering aan te wijzen, maar waarvan de na- 

 deelige invloed niet door de pogingeu van enkelen kon worden opgewogen 

 of overwonnen. 



Inrigtingen als de onze, welke niet door hooger bescherming worden 

 opgehouden, welke vooral door eigen kracht moeten leven, kunnen niet 

 met eere naast grootere bestaan en bloeijen, zoo zij niet geheel voldoen 

 aan de behoeften van den tijd en aan de eischen van gevorderde weten- 

 schap. De tijd gedoogt niet, dat ik in bijzonderheden aantoone wat in 

 dat opzigt aan ons Athenaeum ontbrak. Maar , mij dunkt , ik kan dat nu 

 ook zonder nadeel voorbijgaan. Verkeerden wij nog in den vorigen toe- 

 stand dan zou het niet enkel nuttig , maar noodzakelijk wezen dat alles na 

 te gaan. Was de hand niet tot verbetering en hervorming aan 't werk 

 geslagen, waren daarbij de goede begin selen miskend, had men eene ver- 

 keerde rigting gevolgd, dan zou pligt mij gebieden openlijk te waarschu- 

 wen en van mijne overtuiging te doen blijken. Gelukkig is echter thans 

 het Athenaeum voor dreigenden ondergang bewaard en is er een belang- 

 rijke stap tot hervorming gedaan, waarvan voor de toekomst goeds mag 

 verwacht worden. 



Het kan niet alles bekend zijn en ik kan niet alles vermelden wat er 



30* 



