R A T I 0. 277 



Informetis vobis animo medii aevi speciem, ut planum fiat, cuiuscumque 

 generis, et huraanitatis homines hanc terrarum partem tenuerint. Unum 

 sufficiat: ne sanctissiraus quidem rerum gerendarum finis summos viros ab 

 immani saepe crudelitate , et a barbarie retinuit , quam nescio utrum ri- 

 dendam an deplorandam magis dicam. Sed eo res devenit, ut hoc com- 

 pertum iam sit, vel pium igtum exercitum cum duce, qui magnum Christi 

 sepulchrum liberarunt, ad rapinas> et vexationes, fraudes deinde.et caedes 

 fere aeque fuisse propensos, atque ipsum Eius sanctissimum nomen, quern 

 voluisse illam expeditionem vani testabantur, ab omnibus huius generis 

 flagitiis alienissimum est. Crucigeros ceteri imitabantur. Qui BRUNEHILDIS 

 et FREDEGUNDAE facinora legit, vel Burgundorum cum Vasconibus bella ci- 

 vilia, iam Persarum despotae NADIRI, vel aboriginum in America septen- 

 trionali detestandas crudelitates , et vix credibiles sese audire putabit. Mo- 

 res autem ut feri, ita rudes erant. Ex quo Europaei tenent.Alhambram, 

 ruinam minatur , et quod barbari Romae facere omiserunt , fecere Barberini. 

 Neque tantum in summa rerum idem conspicuum est; singulorum mores 

 testabantur hisce simillima. Elegantem nunc docfriuam affectare solent 

 cultiores, quae in iucundissimo quoque. argumento versatur, nee nimis 

 arduo paratur labore; et magis splendent, prouti in hisce magis excellunt 

 et humaniores dicuntur. Tune autem non id gloriabantur, sed corporis 

 robur, ut possent arma illius aevi ponderosissima tolerare, et exercitationes 

 militares, nee si summos heroes poetae celebrant vel historici, omittere so- 

 lent in ipsorum laudibus, si quando illi soli, ut celeberrimus ille Gono- 

 FREDUS Lotharingiae dux, cum fera in sylvis congressi vicissent. Ut 

 corporis vires favore splendebant, ita animi cultus contemnebatur, ac quid- 

 quid litteras olebat, habebatur despectui, et invitis fatendum tamen est, 

 et moribus et doctrinae vel eorum, ad quos solos artes et litterae confugie- 

 bant, permulta defuisse. 



In istiusniodi igitur aevo et lacrymabili barbarie vix credibile est, quan- 

 tam vim interdum exercuerint litterae istae et reliquiae antiquitatis, si 

 quando aliqua ipsarum pars innotuisset summis ingeniis. Talis fuit, qui 

 VIRGILIO auctore Divinam illam Comoediam, sive Epicum carmen cecinit, 

 quod etiamnunc merito gaudet honore, qui historiae bonam partem, et 

 ingenii humani mirum quantum probe intelligens, firmas sibi nee cito 



