286 E. J. KIEHL, 



difficultatem praebet aliquam et difficultatis opinionem multo etiam maio- 

 rem. Porro, quidquid faciamus, hoc fere certum est, extraneorum num- 

 quam nisi paucissiinos nostri sermonis notitiam sibi comparaturos. Sia 

 igitur cum extraneis vivere cupimus, ut vivendum est, nobis ipsorum lin- 

 guae addiscendae sunt, et ita cum ipsis poterit communicari. Nos enim 

 paucissimos et fere neglectos cingunt et premunt gentes tres potentissimae 

 et in dies fere potentiores, et quidquid humanitatem cultumque ingenii 

 promovet, id fere per eas gentes agitur, quae nobis facile careant, quibus 

 nos carere non possumus. Carebimus autem eo minus, quod hoc effece- 

 runt nostri temporis praeclarissima inventa, ut ea fere omnia manerent, 

 quibus magna imperia parvis praestant, dum propinquitatis commoda haud 

 parum iinminuta sint, dum spatiorum diversitas et remotior situs longe 

 minus quam nuper affert impediment!. Quae cum ita sunt, hoc fere con- 

 tendere licebit, populum nostrum non posse amplius alicuius esse momenti, 

 m humaniores ad unum omnes sermones Anglicum, Gallicum, Germani- 

 cum satis teneanius, neque hoc effici poterit, ut iam unicuique erit per- 

 spicuum, nisi magnam partem institutionis sic habeamus comparatam, uti 

 litterarum cognitione nitatur eique insistat. Hac demum utentes id pote- 

 rant obtinere iuvenes nostri, quibus omuino opus est; ut scilicet nobis 

 quoque innotescant nobiliora quaelibet, quae fiunt a gentibus quas exci- 

 tavi, ut non possit in ulla doctrinae artiumve parte, vel inventorum quod- 

 quam genus, vel nova placita, quae quidem memoratu digna sunt, vel 

 opiniones validae rnultisque communes aut animi nostri attentionern fallere 

 aut eorum causae prorsus a nobis ignorari. Iam enim ut solus, vel cum 

 paucissimis , nemo humanior diu vivere commode potest; ut solae nee sin- 

 gulorum familiae, neque parva necessariorum manus, vel unum oppidum 

 etsi splendidissimum potest totum nostrum animum continere eique suffi- 

 cere, sic ne una quidem respublica; ne caeci fiamus et nil cernamus in 

 posterum nisi proxima quaeque eaque confusa nee satis accurata, oculi 

 etiam in remotiora couvertendi sunt, eaque saepissiine, diuque et amice 

 contemplanda. 



E studio litterarum igitur proficiscatur institutionis pars et satis ampla, 

 et maximi pretii, itemque dura'tura, quoad licet de rebus humanis praesa- 

 gire aliquid. Ilia autem litterarum studia quomodo moderemur, vel qua- 



