290 E. J. KIEHL, 



nostris opus. Neque est sine dubio. Non opus est ut si quis faber ligna- 

 rius futurus est , aut aerarius forte , si quis agrum colere cupit aut negotia 

 facere, si quis sive rerum naturae partem aliquam, vel machiuarum istas 

 moles et rniracula nostrae aetatis curabit aliquando , non opus est neque 

 hisce neque ullis litteris, catenas saltern, quoad eius de quo dicimus nil 

 refert humanioribus annumerari. Neque hoc externa tantum spectat, sed 

 vel istiusmodi homines fidenter aio melius, et liberius, quin immo latius 

 etiam esse circumspecturos intellecturosque res humanas , si cognorint litteras 

 recentiores ita, ut ipsis commode utantur; quod sine veterum sermonum 

 fundamento fieri vix posse supra ostendi. Penetrat litterarum vis in ipsum 

 animum, et quidquid boni legeris, quaelibet dicendi, sive agendi cogi- 

 tandive ratio , quam bene tibi perspectam probaris , tibi etiam in poste- 

 rum, teque sectantibus non peribit, dummodo in te bonae frugis aliquid 

 erit. Hoc autem si puer, deinde adolescentulus non didicerjs, quando 

 disces? Cum scilicet ipsa te vita, eiusque sive ardua sive iucunda vel 

 premunt vel alliciunt, exspectarine , et saepe vel fierine potest, te nova 

 studia incepturum sive reruni quas ipse cernas, sive earum, quas libri 

 tradunt ? 



Hoc autem non est, quo in argumento haec studia praeclarissime ful- 

 gent. Hoc volo, paucissima esse in vita tanti simul momenti et adeo 

 lubrica, quam ilia selectio vitae futurae, quae tamen omnibus fere incurn- 

 bit, et solet incumbere in pueritia. Ea vero quot quantisque periculis 

 ciugitur? Omitto, si argunienta a pueri ingenio aliena, si rei familiaris 

 administrandae ratio, si corporis animive defectus quidam adsint graviores, 

 si per vim aliquid, aut errorem manifestum agatur. Id intelligo, si ambo 

 sint parentes et in vivis, et ingenio non ita debiles, si benevolus uter- 

 que, si non obtusus sit quod ad ingenium puerile cognoscenclum attinet > 

 si res ea, qua par est, prudentia agatur, si ipse denique puer et bene 

 moratus sit neque ingenio infelix vel fallaci quadam scintilla occaecatus, 

 quae cuncta ut in unum concurrunt apud multos, ita certissimum est 

 et flebile, nimium multos pluribus ex hisce caruisse. lam etiamsi vel 

 haec utilissima conveniant, fieri vix potest, quin vel sic aut nimis mul- 

 tum aut forte non satis tribuatur vel praeiudicatae cuidam alterius pa- 

 rentis opinioni, vel alterius votis saepe minus liberalibus, ut pater verbi 



\ 



