312 L. M U L D E R 



grond en nog zoo onnoembaar veel ter onderzoeking overblijft toch is 

 er reeds van die geringe wetenschappelijke kennis gering in betrekking 

 tot wat nog bekend zal worden schier in elke zaak op het gebied van 

 de behoeften des dagelijkschen levens meer of min doorgedrongen. Het 

 gevondene wordt in onderling verband gebragt en reuzenwerken 

 zoowel in uitgestrektheid als in diepte van vinding verrijzen er voor 

 den mensch, die het door hem zelf gewrochte somwijlen wel bewonderen, 

 maar niet begrijpen kan. Toepassing verlangt men. Toepassing vooral 

 van wat in de verschillende wetenschappen der natuur bruikbaars voor het 

 praktische leven door het onderzoekend oog harer beoefenaars is aange- 

 trofFen. De studie van de natuurwetenschappen wordt voor elk, die zich 

 beschaafd wenscht te kunnen noemen, hoe langer hoe meer noodzakelijk 

 evenals de staathuishoudkunde , en de tijd is niet meer verre , dat zij reeds 

 op onze scholen onder de vakken van onderwijs zullen behooren te worden 

 opgenomen. En geen wonder! Alle bedrijven des gewonen levens, vooral 

 die, welke den mensch met de voorwerpen der natuur in regtstreeksche 

 aanraking brengen , zijn sinds eenige jaren door invoering van nieuwe 

 zaken met reuzenschreden op de baan der bntwikkeling vooruitgegaan. 

 Dat waarvoor men vroeger maanden behoefde , wordt u nu in even zoovele 

 uren toebereid ; wat vroeger door elkeen voor onmogelijk gehouden werrl , 

 is nu zelfs door den minst ontwikkelde onder ons geslacht uitvoerbaar. De 

 werktuigkunde met natuurkunde verbonden , leverde stoomwerktuigen van 

 allerlei aard , wier aantal met elken [dag vermeerderd en verbeterd wordt ; 

 de scheikunde gaf aan de nijverheid onschatbare voordeelen aan de hand, 

 die eveneens bij den dag in aantal en belangrijkheid toenemen. 



Maar ook andere verschijnselen zijn het gevolg van de ontwikkeling 

 der natuurwetenschappen. 



De botanie vroeger bijna slechts tot het zoogenaamde beschrijvende ge- 

 deelte beperkt , is er geheel en al van karakter door veranderd , want zij 

 is ingedrongen in de kennis van het leven en het maaksel der planten ; de 

 pharmacognosie , die zich tot voor korten tijd nog slechts bij zeer onvol- 

 doende uitwendige kenmerken der pharmaceutische waren bepaalde en niet 

 verdiende wetenschappelijk genoemd te worden, mag dat nu werkelijk 

 voor een belangrijk deel heeten; de pharmacie, en als gevolg hiervan de 



