REDEVOERING. 317 



f 



Maar menigeen twijfelt aan de waarde van het beweerde. Waar weten- 

 schappelijke mannen zich met landbouw hebben afgegeven , waren daar 

 voor elk een , die een open oog en een helder verstand bezat , de uit- 

 komsten niet ongunstig, zeer ongunstig zelfs? Gaan niet zij, die zich 

 voor wetenschappelijk ontwikkelde landbouwers uitgeven, meestal te gronde? 

 Dat gebeurt door den regel immers niet met landbouwers, die den gewonen 

 slender volgen? 



Neen ! antwoord ik u op uwe beide eerste vragen. De schijn moge er 

 in het algemeen voor zijn in de werkelijkheid is het geheel anders. 

 En ik zou u voorbeelden kunneri aanwijzen. Dat kan evenwel mijn doel 

 hier niet zijn. Liever vraag ik u: heeft THAER den landbouw niet onuit- 

 sprekelijk bevorderd? Heeft BOUSSINGAULT niet duizende en duizende on- 

 schatbare feiten gevonden en aan den landbouw met goed gevolg ten 

 beste gegeven? Heeft niet STOCKHARDT, de ziel der landbouw-seheikunde, 

 den landbouw van Saksen met verwonderlijke snelheid vooruit geholpen? 

 Heeft WOLFF alleen door zijn werk , de natuurkundiye yrondslagen van den 

 alckerbouw , waarin zoovele voorbeelden aangetroffen worden van praktische 

 proeven , naar aanleiding van wetenschappelijk onderzoek in het werk ge- 

 steld, niet aan elk een, die er nog aan twijfelen mogt, zonneklaar bewe- 

 zen, dat wetenschap de praktijk oneindig veel bevoordeelen kan? 



En toch, en dit strijdt regtstreeks met uwe bewering, wordt mij welligt 

 door menigeen geantwoord en toch schrijft die zelt'de WOLFF als motto 

 voor zijn werk, en omschrijft daarmee de zoogenaamde wetenschap van 

 den landbouw, de volgende woorden, die SCHLEIDEN eens van een ander 

 gedeelte van de wetenschappen der natuur heeft gebezigd : // Eene eigen- 

 // aardige wetenschap , nog Jong en met alle gebreken van de jeugd be- 

 // hebt , vol levenslust , van een schoonen en krachtigen rijpereri leeftijd 

 H verzekerd , doch die thans nog niet geordend is en helderheid mist, veel 

 '/nog onverstaanbaars voor meer gevorderden ouderdom verzamelend en nu 

 //nog meer droomend, dan denkend!" 



Het kiezen van dit motto bewijst juist, zoo het nog bewijs behoefde, dat 

 hij, die zoo over de wetenschap van den landbouw denkt, haar werkelijk 

 zal vooruitbrengen , dat hij zich , in vergelijking met anderen , zeer weinig 

 aan overdrijving zal schuldig maken. 



