REDEVOERING. 321 



Reeds aanstonds mag ik hier een oordeel weerleggen, dat reeds meer- 

 raalen aangaande het mogelijke van toepassing van wetenschappelijke feften 

 door praktische landbouwers is geveld. Hoe kunt gij, zegt men, in 

 ernst meenen, dat een boer uwe wetenschappelijke raadgevingen volgen kan? 

 Want hij verstaat uwe boeken niet , hij kent uwe woorden , uwe benamin- 

 gen niet, hij vindt meermalen praktische onwaarheden in uwe geschriften 

 en het kan ons dus ook niet verwonderen, dat hij er geene achting voor 

 heeft. Ik verlang van geen enkel praktisch landbouwer een natuurkun- 

 dige te maken , of iemand , die diep is doorgedrongen in de wetenschappen 

 van den staat. Dat is volstrekt onnoodig en 't is bovendien volkomen 

 onuitvoerbaar. Maar ik mag de meening zijn toegedaan, dat een prak- 

 tisch landbouwer even goed als elk een, die zich in het een of ander vak 

 beweegt, er naar trachten moet kennis op te doen en daartoe pogingen in 

 het werk moet stellen. Hij moet trachten op de hoogte te blijven van de 

 ontwikkeling in den landbouw. Nu verzamelt men zich geene kennis, 

 welke ook, zonder eenige moeite; in den landbouw evenmin als in eenige 

 wetenschap, en van daar mijne bewering, dat de zoo even geuite uitspraak 

 niet zeer veel beteekent. Een praktisch landbouwer behoort er voor te 

 zorgen, dat hij de elk oogenblik voorkomende uitdrukkingen verstaat en 

 waarlijk reeds menigeen heeft getracht hem het aanleeren van die kun- 

 digheden gemakkelijk te maken. Hoevele werken toch bezit niet reeds 

 onze taal, die daarin op zeer eenvoudige wijze voorzien, en op hoe weinig 

 woorden en feiten komt het bij hem aan? Wei is waar is niet elk schrijver 

 er op bedacht geweest, om alleen en bij uitsluiting het dringend noodza- 

 kelijke op te nemen, maar kennis te veel schaadt op dit gebied evenmin 

 als op eenig ander. Slechts kost het ons eigen maken van die kennis 

 eenigen meerderen tijd en wat meer moeite. Die het wel meent met de 

 ontwikkeling zijner onsterfelijke vermogens schuwt ook eenige moeite niet, 

 hij wijkt niet voor bezwaren en stemt de bewering toe: bezwaren zijn din- 

 gen, die men te boven moet komen. 



Maar wat heeft hij nu nog aan de wetenschappelijke onderzoekingen op 

 het gebied van den landbouw, zelfs als hij de in de wetenschap gebrui- 

 kelijke namen en uitdrukkingen kent? Welk gebruik kan hij dan van die 

 keunis maken? Hetzelfde als een fabriekant er van maakt. Wie toch 



41 



