R E D E V E R I N G. 325 



geeft u hare uitkomsten in maat en in gewigt. Haar resultaat is heilige 

 waarheid ! Voor zoover zij het een of ander nog niet heeft leeren ken- 

 nen, zegt zij er dit met nadruk bij. En doet de praktijk dat ook alzoo? 

 Geeft zij u hare beweringen ook in maat en in gewigt? En als zij dat 

 doet, zijn dan die bepalingen met geweten verrigt, of zijn zij ruw en ver- 

 dienen zij dus weinig of geene achting ? Wei weet ik , dat er uitzonderin- 

 gen bestaan maar, waar is het in het algemeen, onomstootelijk waar, 

 dat de wetenschappelijke man alle reden heeft zich te beklagen over de 

 weinig geordende feiten , die de praktijk hem aan de hand doet , en even 

 waar is het ook : dat de praktijk daarom meestal zoo veel bezwaren vindt 

 in wetenschappelijken raad, omdat zij niet gewend is, met maat en ge- 

 wigt, met geweten te werk te gaan en de voorschriften haar derhalve 

 meestal veel te uitvoerig, veel te lastig, veel te omslagtig toeschijnen. 



Maar reeds straks maakten wij de woorden van STOCKHARDT tot de onze 

 en stemden volmondig toe, dat ook de wetenschap soms veel te ver is 

 gegaan en soms nog wel gaat. Dat kan moeijelijk worden ontkend. Maar 

 wij hebben immers van den praktischen landbouwer slechts verlangd, dat 

 hij zich algemeene kundigheden eigen maakte in die "wetenschappen , waar- 

 van hij partij trekken kan? Hij behoeft geen scheikundige , geen staat- 

 huishoudkundige te zijn , maar hij moet er toch zooveel van hebben opge- 

 daan , dat hij niet zonder eenig bewustzijn in zijn bedrijf te werk gaat. 

 En voor elk een, die zich landhuishoudkundige noemen wil, is dit boven 

 alles wenschelijk. 



//Wie den landbouw slechts als handwerk drijven wil, leere de mechani- 

 ii sche handgrepen , hij ploege , zaaije , oogste , dorsche , verkoope en ver- 

 ii tere , zich niet bekommerende over de krachten der natuur , die dit alles 

 // bewerken , en nog veel minder er naar strevende , om deze krachten zelve 

 // tot een bepaald doel aan te wenden. Hij worde boer en kan een zeer 

 //nuttig lid der burgelijke rnaatschappij worden, maar hij bestempele zich 

 // niet met den naam van landhuishoudkundige. Die evenwel zich ontwik- 

 //kelen wil als iemand, wien de landbouw meer geldt dan enkel als eene 

 a machine, die men naar deze of gene bepaalde rigting beweegt', om een 

 o uitwerksel te verkrijgen ; die de krachten der natuur kennen , onderzoe- 

 // ken , begrijpen , en voor zoover het in des menschen magt ligt , ook leiden 



