REDE VOER ING. 327 



doen gevoelen? Welke middelen kunnen en mogen daartoe worden te 

 baat genomen? 



// Het groote en eenige middel om aan den Nederlandschen landbouw 

 // die gewenschte en noodzakelijke ontwikkeling te schenken , is het alge- 

 wmeen verbreiden van kennis en wetenschap. Leert den landbouwer inzien 

 w wat verkeerd is in zijn bedrijf , maar stelt hem dan ook tevens in de 

 a gelegenheid , door onderwijs en het geven van voorbeelden, om dat betere 

 //te vinden. Want alien, die den landbouw en de landbouwers kennen, 

 // zijn overtuigd , dat akkerbouw , veeteelt en boschbouw zich niet alleen 

 a door eigen ontwikkeling en door den drang der omstandigheden zullen 

 // verbeteren , en dat men deze , in alien gevalle , gemakkelijker en spoedi- 

 // ger tot het beoogde doel zal leiden , door hun den weg aan te wijzen , 

 // dien zij te volgen hebben , en door hun de hulpmiddelen te leeren ken- 

 //nen, waarmede die nieuwe weg veilig en zeker kan worden bewandeld." 



En STARING heeft volkomen regt. 



Verspreiding van kennis, van nuttige, eenvoudige, bruikbare kennis 

 onder den landbouwenden stand van die wetenschappen , van welker toe- 

 passing hij onschatbare voordeelen kan trekken; verspreiding door onder- 

 wijs en lectuur zietdaar M. M. H. H. wat boven alles wenschelijk is. 

 En het mag een allezins gelukkig verschijnsel in onze dagen heeten, dat 

 werkelijk in dien zin reeds veel is tot stand gekomen, aan welks moge- 

 lijkheid men vroeger zelfs volkomen getwijfeld heeft. De ondervinding heeft 

 het bewezen, dat het onwaar is, dat de praktijk het oor sluit voor weten- 

 schappelijken raad, ruaar het was natuurlijk, dat zij dat eerst heeft leeren 

 inzien, toen haar eenige weinige feiten op eenvoudige wijze waren duidelijk 

 gemaakt en zij had leeren begrijpen , dat zij er haar stoffelijk voordeel mede 

 bevorderen kon. Sints korten tijd eerst heeft men in vele Staten talrijke 

 scholen voor landbouwers opgerigt, waar hun de gelegenheid wordt aange- 

 boden , zooveel van bruikbare en noodige wetenschap te leeren , als zij voor 

 hun bedrijf noodig hebben en waar zij tevens ruinate beschikbaar aan- 

 treffen , om wetenschappelijke onderzoekingen regtstreeks toe te passen op 

 de praktijk. Ik wijs u op THARAND, op CHEMNITZ, op MOGLIN, op Ho- 

 HENHEIM! Ik wijs u op mannen als STOCKHARDT, SCHOBER, op WOLFF, 

 op VON PABST ! En niet alleen elders heeft men wetenschappelijk onderrigt 



