28 OPENBARE VERGADERING DER DERDE KLASSE. 



-gefnuikt, lot dat later uit privaatregtelijke beginseleii cle Slaat- 

 kttudige bevoegdheid der Staiiden geboren werd. De uitkomst 

 leidt tot het verlangen naar gemeentelijke zelfregering, rustende 

 op gemeene regeerbevoegdheid der Leden. Die drift naar alge- 

 meeiie deelneming aan bet openbaar gezag ligt in den geest 

 onzer Eeuw. Zoo ook bet beginsel van algemeen Stemregt. Men 

 vordert thaus het bezit , vooral om zich van zelfslandigbeid te 

 verzekeren, maar \vordt zoo niet voorregt, wat een algemeen 

 regt bad moeien blijven? 



Docb deze aanduiding zij bier voldoende , doordien deze Ver- 

 bandeling later is afgedrukt in den aanvang van bet Zesde Deel 

 der Nederl. Jaarboeken van Regtsgeleerdheid en Wetgeving. 

 29 Jan. 1844. De Heer HOLTIUS las eene Verhandeling over de leer van de 

 Obligatio Naturalis in bet Romeinscbe Regt. 



Dat de heerschende begrippen van bet Natuurregt invloed ge- 

 bad hebben op de opvatting van vele punten van het Romeinscbe 

 Regt , is , naar de meening van den Heer HOLTIUS , onmiskenbaar. 

 De usus modernus , of het zoogenaamd heutige Romische Recht, 

 heeft in zoo verre dat Natuurregt in zicb opgenomen; en dit 

 blijkt bijzonder uit den zin, in welken men later de obligatio 

 naturalis van bet Romeinscbe Regt, als een zedelijk element tot 

 het jus gentium behoorende, heeft opgevat. Doch dit is met bet 

 Romeinsche Regt niet wel overeen te brengen; eeue bloot zede- 

 lijke verpligting is naar het Romeinsche Regt onvermogend om 

 eene naturalis obligatio te veroorzaken. Obligatoire handelin- 

 gen zijn het alleen, niet beloften, welker verbindende kracht, 

 door andere omstandigheden verhinderd, de obligatio eene na- 

 turalis doet zijn. Daartoe behoort derbalve geen nudum pacturn 

 tusscben bevoegden, gelijk met twee texten wordt aangewezen; 

 maar wel , en in de eerste plaats, eene stipulatio van onbevoegden. 



Het is waar, PAULUS spreekt van eene pacti obligatio, doch, 

 hoe weinig die plaats te vertrouwen is, heeft reeds SCHULTING 

 doen opmerken. Verder is in het oog le houden , dat naturalis 

 obligatio en naturahter debere niet hetzelfde zijn. Het debere 

 komt wel eens voor ex nudo pacto , maar obligatio zegt meer ; 

 het is steeds een kunstwoord. Dikwijls waar door de nieuwercu 



