Den boom van Boerhaave. 125 



in derzelver stikstof houdende , vlugge , en in water of andere 

 vochten oplosbare bestanddeelen ; van dezen moeien de Cham- 

 pignons vooraf bevrijd \vorden, zullen ze eetbaar zijn. Wat daar- 

 na overblijft , bevat naauwelijks nog stikstof; PAIJEN heeft bevon- 

 den dat de aldus gezuiverde fnngine in zamenstelling geheel 

 overeenkomstig is met de zuivere plantenvezel of cellulose, die 

 geen stikstof bevat. Wie moet al verder hier niet denken aan 

 al de organische vergiften uit het dieren-, zoo wel als plan- 

 tenrijk , die nicest alle door eene groote hoeveelheid stikstof ge- 

 kenmerkt worden; men berinnere zicli slechts de narcotica, de 

 organische bases of alctiloidea , de Cyanhoudende verbindin- 

 gen, de schadclijke uitvloeisels en voortbrengselen der rotting, 

 de midsmafa palndosa, de treurige uitwerkselen van bedorven 

 vleeschspijzen, worsten, oesters, enz. voorts de Solaneen, die 

 des te vergiftiger zijn, naar mate ze op eenen sterker gemesten 

 grond gegroeid zijn, en daaruit de producten der rotting on- 

 veranderd hebben moeten opnemen. Bij de beoordeeling van 

 goed voedsel komt het niet zoo zeer aan op het meer of min van 

 deze of gene laatste elementaire grondstoffen , als wel op het ge- 

 heele zamenstel der zelfstandigheid , zoo als die alleen in de 

 hooge bewerktuigde leveude ligchamen zelve, hetzij dieren, het- 

 zij planten, door levende organen, wordt bereid en afgescheiden ; 

 ze moet dan ook versch en onveranderd ziju, en mag althans 

 door gisting of rotting geene ontbinding ondergaan hebben. In 

 de Champignons kan die bereiding van onderscheidene gezonde 

 voedsels niet gebeuren. Zij zijn noch planten, iioch dieren. Men 

 rangschikt ze onder het plantenrijk; doch men is daardoor tot 

 de dwaling vervallen te veronderstellen dat ze ook in aard en 

 wezen met de planten overeenkomslig zijn. Men had daarom 

 misschien beter gedaan, ze in navolging van zekeren Natuurkun- 

 digc, het was geloof ik, VON MUNCHHAUSEN, niet tot een der 

 drie aangenomene rijken te betrekken, maar afzonderlijk , als 

 een vierde rijk te beschouwen. Zij bezitten het vermogen niet, 

 hun eenvoudig weefsel is niet tot die hoogte en in die verschei- 

 denheid bewerktuigd dat zij zelve zich, gelijk de planten, 

 bonne eigene sappen. en voedsels, waaruit andere, nieuwe, en 



