Heoefening der oude Letteren in onze Eeuw. 105 



en den ongeteraden moed van .de bijna naakte apostelen eener 

 met het gezond verstand volstrekt onbestaanbare hersenschim. En 

 on/.u negentiende eeuw, hoe veel waarde zij ook hechte aan het 

 stoffelijke, en aan de zigtbaar en tastbaar uuttige uitwerkselen van 

 de beraoeijingen der wetenschap, onze negentiende eeuw heeft 

 ook hare kennelijk spirituele strekking. Wij zijn veel vooruilge- 

 gaan in staatkundige beschaving, in onderwijs , in verlichting (ten 

 opzigte van somraige ouderwerpen ten minste), het is niet al- 

 leeii in de natuur- en scheikunde, dat wij vorderingen gemaakt 

 hebben: en toch heeft die zoo verlichte, zoo kunstrijke, de 

 krachten der natuur op eene zoo wonderdadige wijze aanwen- 

 dende negentiende eeuw tooneelen aanschouwd, waarover de 

 verlichte menschenvriend in tijden van duisternis zou hebben ge- 

 bloosd; en toch is die eeuw getuige van de rustelooze werk- 

 zaamheid van duizenden, die liet verstand aan banden zoeken te 

 leggen en het vrije ouderzoek trachten te belemineren; en toch 

 verneemt die eeuw het krijgsgeschrei , dat uit de digte gelede- 

 ren van hen opgaat , die den staat onder de voogdij der kerk 

 willen terug brengen; en toch laat die eeuw, in onheiJspellende 

 teekenen , den wensch doorschemeren om landen en volken ander- 

 inaal in bloed en tranen te dompelen, voor de handhaving van 

 het heiligste gestort. Wat kan Europa hier redden? Wat an- 

 ders zal men stellen tegenover de dwingelandij, die het levender 

 zielen aantast en dreigt te verstikken, wat anders dan den 

 geest der vrijheid , der waarheid en der menschelijkheid ? Waar- 

 mede zal men den op nieuw kunstmatig geweklen geesl der mid- 

 cleneeuwen bestrijden, dan met den geest der oudheid, door het 

 Christendom veredeld en gezuiverd, die de menschheid koestert 

 en verkwikt en der ontwikkeling nader brengt. 



Het is hoog tijd te eindigen. Doch ook zou een nader ont- 

 wikkelen van elke bijzonderheid van dit rijke onderwerp onge- 

 past zijn in eene vergadering, uit welker midden ik de leven- 

 dige voorbeelden zou kunnen aanwijzen, van het ideaal dat ik 

 trachtte te schetsen. 



Ik eindig met den wensch, dat vooral deze koninklijke in- 

 rigting het prytaneum zij, van waar het altijd onderhouden 



