104 OPENBARE VERGADERING DER DERDE KLASSE. 



bijster door de verkeerde rigting, die eene kranke verbeeldings- 

 kracht geeft aan eenen anders vaak gelukkigen aanleg, in ver- 

 dichte verlialen , den slagboom wcgrukken van eerbied voor den 

 godsdienst en voor de wet, of, door schijnbaar afkeurende, 

 maar boeijende en verleidelijke, schilderingen. van eene ontaarde 

 zinnelijkheid, liet zedelijk gevoel aanranden, ja zelfs alleen, door 

 ongerijmde voorstellingen van onmogelijke karakters, van eene 

 in het menschelijk hart volstrekt onbestaanbare vereeniging van 

 bloeddorst en edelmoedigbeid , van reinlieid en ontuclit, de eeu- 

 wige wetten schenden van het ware en schoone, dat dan de man, 

 die die wetten in de school van PLATO en DEMOSTHENES heeft lee- 

 reii eerbiedigen, en ze door de ondervinding van alle eeuwen 

 heeft bevestigd gezien, zelf de pen grijpe, en niet wane zijne ge- 

 leerdheid te onteeren, door metterdaad, al ware het ook in ecu 

 verdicht verhaal, te toonen hoe innig zedelijke en esthetische 

 schoonheid verwant zijn, hoe op den duur dat alleen behaagt 

 wat waar is, en in de menschelijke natuur gegrond, en hoe ge- 

 biedend de kunst vordert , ook zelfs in de voorstelling dier waar- 

 heid, de welvoegelijkheid en beiamelijkheid in acht te nemen. 

 Zeker de kracht der stof is groot; maar de kracht van den 

 geest is nog grooter. De mensch heeft der natuur een aantal 

 harer geheimen afgezien; hij heeft eene menigte van die voor- 

 werpen, die de Ouden als goddelijke magten vereerden, aan zij- 

 nen wil, aan zijne grillen zelfs, dienstbaar gemaakt: maar, in 

 weerwil van dit alles, blijft nog een veel grooier aautal van ge- 

 heimen voor zijn oog met een' ondoordringbaren sluijer bedekt, 

 blijft hij zelf nog van zeer geringe beletselen geheel afhankelijk. 

 Wat daarentegen de geest , wat het gevoel, wat de gedachte kan 

 uitwerken, dat leert ons de geestdrift, en, helaas, de woede van 

 alle godsdienstoorlogen, dat leert ons Azie en een deel van Europa 

 en Africa, overheerd en te onder gebragt door de aanbidders van 

 eenen valschen profeet , dat leeren ons de duizenden en duizenden 

 die haardsteden en altaren , betrekkingen en bezittingen, ver- 

 lieten, om een klein stukje gronds in het rotsige Palestina te 

 gaan veroveren, dat leeren ons de magtigste vorsten van Europa, 

 de best ingerigte legers, die het hoofd stootten op de woeste drift 



