220 DERDE KLASSE. 



wel eerst en meest het Spiritualisme , en zulks pa?' principe , be- 

 hoorde voor te staan, met de Wijsgeeren en hunne beschouwin- 

 gen ontevreden is, ja die, zoo veel zij kan, tegenwerkt , is het 

 genoemden voor treffelij ken Mannen nog geenszins gelukt zoo zij 

 dit ook anders mogen beproefd hebben de beide hoofddeelen der 

 Wijsgeerte, de Natuurlijke en Bovennatuurlijke , de Stofbeschou- 

 wende en de Geestonderzoekende , die van ouds aan zoo innig 

 verbonden geweest , maar tot beider nadeel zoo wreedelijk van 

 een gescheurd waren , \vederom tot een , welzamenbangend , wel 

 geslolen Geheel , te hereenigen *. 



Der Franschen invloed bleef in ons Vaderland werkzaam, 

 toen wij, voor een menscbenleeftijd, van de Franschen verlost 

 \verden. Staatsregeling , Regtspleging, burgerlijke Administratie, 

 en wat niet al? droeg nog lang daarna draagt gedeeltelijk nu 

 nog, na zoo langen tijd van hersteld zelfstandig, nationaal be- 

 staan daarvan de teekenen. Ook de inrigting van het hooger 

 Onderwijs. In de plaats der vierde Faculteit, als die der, voor 

 Theologie, Jurisprudentie en Medicijnen voorbereidende , We- 

 tenschappen , werden er twee zelfstandigen eene -vierde en vijfde 

 de vierde voor de Philosophia naturalis ingesteld , en naar de 

 vijfde , waarin Oostersche en Westersche, vreemde en Neder- 

 landsche Taalkunde, Welsprekendheid , Geschiedenis, als de 

 eigenlijke hoofdpersonen , tegen over de Philosophic, zich blin- 

 kend vertoonen , naar deze werd nu onder de benaming van 

 speculative Wijsgeerte al het geesl- , verstand- en \vil-betref- 

 fende, als iets, \vaarmede men eigenlijk geen raad wist, maar 

 dat toch ergens geborgen moest worden, verwezen. Zeer tot 

 nadeel der beoefenaren van de onderscheidene vakken ! Of kan 

 de Natuurkundige Wetenschap de hulp der Overnatuurkunde 

 ontberen? De Verhandeling van NIEUWENHUIS 2 is daar, om 



1 Met het alhier aangestipte vergelijke, wie nicer verlangl, o. a., PHILIPPE DA- 

 MIRON, Essai sur I'Histoire de la PhilosopUe de France au XlX^me Sieclu, Par. 1828 

 et 1830. II Vol. 80. 



8 J. N. Geschiedk. en Wijsg. Qnderzoek over toepass. van bovennatuurk. 

 Grondbeginselcn op de Natuurkmde. (Werken van TEYIERS (weede Genootscliap , 

 voor 1809.) 



