Terugzetting der JWijsbegeerte in Nederland. 229 



gens zijne, bij die van WOLFF voorzeker niet achterstaande , taal 

 en voordragt, dan om hel abstruse zijns betoogs. Maar hoe ve- 

 len, die het zeker anders en oneindig beter konden, schijnen 

 vermaak te scheppen in onverstaanbaar te schrijven ! Eenen, voor 

 weinig jareu overleden', Hoogleeraar hoorde ik, in zijn Audito- 

 rium, over het tweede gedeelte der Schell'mgiaansche Philoso- 

 phic, tot mijne verbazing, zoo klaar en bevattelijk spreken, als 

 zijae schriften duister en ongenietbaar waren. Aber wie ist es 

 vmoglicli, lieber lierr Professor vraagde ik hem daarna 

 vdass in an zugleich so fas slick und einfach reden, und so Jin- 

 it ster schreiben kann?" yAch ja" antwoordde hij , vwenn ich 

 es nun zu schreiben hcitte , wiirde es ganz anders sein!" Een 

 half jaar daarna kwam een nieuw boek van hem uit; gretig viel 

 ik er op : eene halve bladzijde \vorstelde ik door , en zond het 

 onleesbare schrift terug J . Hoe waar is AUGUSTINUS zeggen: Qui 

 non vult inteltigi, non debet iegi! 



Onze Landaard beslist niet met overhaasting ; geeft zich den 

 tijd en de moeite van vooraf bedaard en ernstig te onderzoeken: 

 maar, wat op dien weg gevonden is, daar blijft zij standvastig 

 bij , en laat er zich niet weder van afbrengen , veel min door 

 allerlei wind van nieuwe of nieuwschijnende leering omvoeren. 

 Het laat zich begrijpen, hoe de wankelmoedigheid , veranderlijk- 

 heid en het ligtvaardig overstappen uit het eene stelsel of wat 

 dat heeten moet in het andere, het modevolgen, waardoor 

 men niet ontkennen kan, dat verscheidene der latere Philosophen 

 in Duitschland en elders de Wijsbegeerte in discrediet gebragt 

 hebben; hoe die ook bij ons vooral afkeer, althans kleinach- 

 ting, verwekken moest. KANT, vroeger een Leibnitziaan , maar 



1 j. F. L. SCHROEDER, Bijdraye lot de beschouunng van de waarheid der mensche- 

 lijke kennis Werken der Derde Klasse dcs Inslituuts , Vde Deel, bl. VH en vm), 

 sprekende over de onwlllekeurige duisterheid, als een gebrek, hetzij aan taalken- 

 nis, of oefening, of heldere denkbeelden, le wijten, en over de willekeurige, 

 als boogst belagchclijk , en den Wijsgeer te eenenmale onwaardig, voegt er ten 

 slotlc de vraag bij: Wie zal het berispelijk vinden, dat men zoodanige duistere 

 on verwarde Schriften niet lecst? Do lijd des levens is te kostbaar." 



