234 DERDE KLASSE. 



van behoorlijk ontwikkelde waarheden door ge\vonnen? Durft 

 men kan men altoos met grond beweren, dat het nu aan- 

 genomene boven alle tegenspraak verheven, voor alle omverwer- 

 ping voortaan verzekerd is? Kan Overnatuurkunde hier omtretit 

 met Natuurkunde en de overige exacte Wetenschappen wedijve- 

 ren? Wederspreekt men, wanneer men zich daar het voorko- 

 men van geeft, zulks niet zelf ten sterkste, door altijd op een 

 me u w en lierhaald onderzoek op het inquirere aan te 

 dringen, als of er nog niets met zekerheid erkend en bewezen 

 ware; ja, bij het niet onderscheiden van zeker^ en van volko- 

 meji, alomvattend, daarop de geheele Philosophic, als wijsheids- 

 lust en zucht, letterknechtelijk te laten nederkomen? Wat 

 zeide nog niet lang verleden een bejaard en dooroefend Neder- 

 landsch Wijsgeer *?. Er is mogelijkheid" (let wel, moge- 

 lijkheid, enkel mogelijkheid, nog niet eens waarschijnlijkheid, 

 veel min zekere verwachting;) er is mogelijkheid, dat de 

 Wijsgeerte eens" (eens, tandem , aliquando ,) eene We- 

 tenschap wordt" (wordl!) waarvan zij nog (nog) verre 

 wverwijderd is. Dan" (als eens die dageraad eindelijk voor 

 de Wijsgeerte wie weet na hoe vele eeuwen ! aanbreekt) 

 dan," zegt hij, dan, klein in omvang, niaar oneindig meer 

 waarde hebbende dan een chaos van magtspreuken en hypo- 

 wthesen, zekere en onzekere stellingeii ." zal zij geworden zijn , 

 wat zij wezen moet. Dit zoo zijnde en wie kan zulk gezegde 

 van eenen hooggeachten Wijsgeer zelven zijne getuigenis ten 

 nadeele zijner zaak , zijner geliefkoosde studie in twijfel 

 trekken? dit zoo zijnde, vraagt men: wat zijn wij dan toch, 

 door al die bemoeijingen, moeijelijke overpeinzingen , telkens 

 nieuwe, en een' tijd lang schitterende, pogingen gevorderd? 

 Weten wij nu meer, juister, zekerder, dan vroeger? Wat heb- 

 ben wij wezenlijks gewonnen voor onze hoogste belangen, voor 

 onze kennis van hetgeen wij te doen hebben en hopen mogen, 

 voor ons redelijk geloof aan de objectiviteit van GOD, van vrij- 



1 Woorden van SCHROEDER, aangehaald (zoo mijn geheugen mij niet bedriegl) 

 door T. ROOUDA, t. a. pi. 



