Redevoering. 255 



niet alleen op eigene , maar ook op de belangen van onze nabu- 

 ren en den algemeenen toesland van Europa eenen groolen in- 

 vloed heeft geoefend; wij mogen er tlians bijvoegen, dat onze 

 Landbouw iu raeer dan een opzigt eene aanmerkelijke hoogte 

 heeft bereikt, en dat in onzen tijd daarin gewigtige verbeterin- 

 geii zijn ingevoerd. Doch, terwijl wij ons daarover verheugen, 

 terwijl wij de pogingen toejuichen, die hier en daar worden in 

 het werk gesteld , om den Landbouw uit te breiden en te ver- 

 beteren , en door de ontginning van woeste gronden , dorre stre- 

 ken in vruchtbare beemden te herscheppen; zoo moeten wij ons 

 door dien geschiedkundigen glans, en door hetgeen eenige wei- 

 nigen tot stand brengen , niet laten verblinden of laten verlei- 

 den, om alles daarin voor even volmaakt en onoverlrefbaar te 

 verklaren. Wij moeten geenszins meenen reeds het toppunt te 

 hebben bereikt, en met miuachting nederzien op de tegenwoor- 

 dige ontwikkeling van den Landbouw in het buitenland, of op 

 de wetenschappelijke vorderingen en toepassingen elders gemaakt. 

 Indien zulk een verderfelijke geest , die de heillooze kweekster 

 is van stilstand en achteruitgang , niet overwonnen wordt, dan 

 heeft men uit het schromelijk verval van vele takken van ons 

 fabrijkwezen en zijne oorzaken geene wijsheid en voorzigtigheid 

 weten te leeren. De vreemdeling heeft velen dezer laatsten van 

 ons leeren kennen, en nu bloeijen zij elders, doch zijn bij ons 

 bijna vervallen , of tot onberekenbare schade voor het geheele Va- 

 derland in het niet weggezonken. De scheuten van onzen stain 

 tieren en bloeijen nu elders, en terwijl de hoofdstam verkwijnt 

 en verdort, zoekt het oog te vergeefs naar eene nieuwe aanplan- 

 ting op den oorspronkelijken bodem (5). 



Wanneer wij M. H. ! in de meeste oorden van het Vaderland 

 het landbouwkundig bedrijf met dat in vorige tijden vergelijken , 

 dan zulleu wij bemerken, dat daarin veel, hetgeen voor groote 

 verbetering vatbaar was, hetzelfde is gebleven; dat het uitste- 

 kend begin geenszins door eeuen gewenschten voortgang is ach- 

 tcrvolgd, en dat de kracht der gewoonte veelal vermogender is 

 dan dc zucht tot verbetering. Wij zullen bespeuren, dat, wan- 

 necr de grond, ten laalste van natuurlijke vruchtbaarheid l>e- 



