Redevoering. 267 



zij dikwerf eeuwen noodig, ora de harde rotssoort te vergruizen 

 en voor plantengroei geschikt te maken; hier heeft zij de zach- 

 tere aarde , elders door langzame of geweldige werking ontstaan, 

 aangevoerd en opgehoopt. De uitkomsten barer krachten van 

 oogenblikken en van eeuwen heeft zij aan het bevoorregte Neder- 

 land gescbonken , en er eenen grond gevormd , voor den Landbouw 

 in zijne groote afdeelingen bij uitnemendbeid gescbikt. Het zou 

 dwaas zijn en ondankbaar tevens, die vorming van onzen bo- 

 dem voorbij te zien, haar niet te kennen, niet te waarderen of 

 gebrekkig te bezigen tot die groote doeleinden, waarvoor zij 

 heeft plaats gehad. Neen! betgeen de Wetenscliap betreffende 

 dit ontstaan van den Vaderlandscben bodem reeds beeft aan bet 

 licht gebragt, en verder kail opbelderen, mag van den Land- 

 bouw niet gescbeiden worden. Want van dien oorsprong van 

 onzen grond hangen de gewassen en houtsoorten af, die daarop 

 kunnen voortgroeijen; of bij voor graau-verbouwing of beweiding 

 gescbikt is, of bij zwaarder of ligter graan dragen kan. Die 

 oorsprong duidt aan, tot welk nieuw en beter gebruik bij kan 

 dienen, en welke wijze van ontginning de gescbiktste is, en zij 

 voorspelt niet zelden, wat in den ondergrond verborgen ligt. 

 Als men dit gedeelte der Natuurkundige Wetenscbappen van on- 

 zen Landbouw afgescbeiden houdt , dan berooft men hem van 

 eenen zijner eerste grondslagen (20). 



Doch er is nog een ander gedeelte der Natuurkundige Weten- 

 schappen . dat hier zijne onmisbare diensten aanbiedt. Het dringt 

 door tot in de zamenstelling der ligchameii, en leert het den 

 aard en de evenredigheden der bestanddeelen van hetgeen ons 

 in de Natuur omringt, het omvangt daardoor zoo wel dat de 

 Landbouw tot zijne oogmerken bezigt, als hetgeen hij voort- 

 brengt. Als de Wetenscliap de geheele zamenstelling der vrucht- 

 bare en onvrucbtbare of woeste gronden uiteenzet, dan toont 

 zij tevens de natuurlijke bronnen van vruchtbaarheid aaiiy of 

 wat daar aan ontbreekt, en wat zij alzoo behoeven, om hi de 

 eersien herscbapen te worden. Zij is het, die de veranderingen 

 opheldert, die de gronden door elke bearbeiding, of door de 

 toevoeging van delfstoffelijke , plantaardige en dierlijke stoffen oa- 



18 W 



