J.dres over het Universiteitswezen. 371 



erfgoed, hetwelk het levende geslacht aan het Nakroost hehoort 

 over te brengen, alsmede voor den roem van het Rijk onder de 

 Staten van Europa. 



Van dien aard oordeelt de Klasse te zijn het beginsel , hetwelk 

 hedendaags ten aanzien van Universiteiten openlijk wordt ver- 

 kondigd en aanbevolen, als of zij uitsluitend zijn inrigtingen van 

 Onderwijsy welke door den Staat daarom moeten worden bekos- 

 tigd , omdat zij vormingsplaatsen zijn tot standen en beroepen , 

 welke de Maatschappij niet ontberen kan; en als of de pligten 

 van de alzoo door den Staat aangestelde geleerden beperkt wa- 

 ren binneu de bemoeijing van het geven van openbare lessen. 



Immers de Geschiedenis leert reeds, dat Universiteiten zulks 

 niet ge\veest zijn, noch in haren oorsprong, noch bij de verdere 

 ontwikkeling van het Universiteitswezen. Ontstaan, toen in de 

 rijpende volken van het nieuwere Europa de begeerte naar en 

 de behoefte aan kennis was levendig geworden, en allereerst uit 

 de volken zelve ontsproten, strekten zij oorspronkelijk tot f^erza- 

 rnelplaatsen van Geleerden en Brandpunten van Wetenschap. 

 Van alom begaven zich derwaarts alien, die dorst hadden naar 

 kennis , om gedurende langeren of korteren tijd aan die bronnen 

 gelaafd te worden. Vrij , onbepaald vrij , waren aldaar de stu- 

 dien. Eerst omdat er elders geene gelegenheid gevonden werd 

 om de behoefte aan kennis te voldoen, zoo lang de Boekdruk- 

 kunst niet uitgevonden, of nog in hare kindschheid was; en 

 later, omdat men den gemeenschappelijken band der Weten- 

 schappen begon te gevoelen, traden meerdere zulke Universitei- 

 len te voorschijn, als gewigtige, onmisbare, meer en meer ge- 

 vestigde Corporation van Geleerden, met al de regten en vrij- 

 heden van dien tijd. Hoe meer zich in de Universiteiten het 

 wetenschappelijke beginsel ontwikkelde, en, door haar weten- 

 schappelijke zin onder de volken verspreid werd, des te menig- 

 vuldiger zond men de zonen, of vertrokken de mannen naar die 

 Verzamelplaatsen en Middelpunten van Wetenschap, om daar 

 voor de Kcrk, voor den Staat of voor de Geletterde wereld ge- 

 vormd te wordeii , en zoo verkregen de Universiteiten eene prak- 

 tisch-maatschappelijke strekking. 



