( 175 ) 



ben met onzuiver , brak- of grachtwater , waardoor niet 

 alleen de ililftaande wateren geroerd , maar ook raoeras- 

 lucht in de huizen , vooral met flecht betraste muren , 

 ontwikkeld werd. 



In het midden en lage gedeelte gedeelte van Gronin- 

 gen zijn de rioelen veelal met planken gedekt , onder 

 welke vele krengen , afval en vuilnis geworpen worden , 

 die , door verrotting , almede bijdragen tot bederf des 

 dampkrings. (*) Daarenboven zijn de meeste huizen , 

 door eene tusfchenruimte , van elkander gefcheiden, die 

 gewoonlijk de fekreten bevat, hetgeen de rottige uitwa- 

 feming bevordert , te meer , daar dezelve in den zomer 

 dikvvijls opgeruimd en de drekftofFen buiten de ftad , tus- 

 fchen andere vuilnis gemengd , op hoopen gezet en naar 

 naburige landen vervoerd worden. 



Wat overigens lage Jigging , ftilftaande en in de bonds- 

 dagen ftinkende wateren, onzuivere riolen, naauwe ftra- 

 ten en enge woningen , tot voortbrenging van ziekten 

 kunnen uitwerken , dit heeft inzonderheid in vorige tij- 

 den de ftad Delft bewezen , welke in 1557, en later, 

 menigmalen aan pestkoortfen (f) onderhevig was , terwijl 

 er federt het water meer in beweging gehouden wordt, 

 de ftraten fchoon en de riolen zuiver gehouden worden, 

 weinig ziekte ondervonden wordt. Te Hoorn gaf zoo- 

 danige moeraslucht ook dikwijls aan epidemifche ziekten 

 aanleiding , zoodat er de vroegere bevolking van 40,000 , 

 thans tot 8000 zielen verminderd is, waartoe vooral 

 liebben medegewerkt de epidemien van 1558 en 1559, 



wan- 



(*) THUESSINK, /. c. (f) FOREST, de Febr. , 1. 6, obs. ft. 



