wateren ; de buitengewone fterke hitte van deii zomer , 

 veel grooter dan in Engeland en gewoonlijk; weinig of 

 geen regen , (Kite of weinige winden ; gebrek aan zuiver 

 drinkwater , blootftelling aan al de afwisfelingen van den 

 dampkring ; liet vervoeren der lijders met opene fche. 

 pen , gebrek aan behoorlijke verzorging en behandeling ; 

 het kampeeren der foldaten aan ftilftaande gracbten, op 

 vochtige veen- en moerasfige gronden; lage en vochtige 

 woningen , lage en met de ebbe afloopende legerplaatfen , 

 menigvuldige veranderlng van ftandplaats , krijgsgevan- 

 genfchap , nevelachtige morgen- , avond- en nachtlucht , 

 onmatigheid in fpijs en drank , het verbazend misbruik 

 van brandewijn en jenever , dronkenfchap en de daaruit 

 volgende onbezonnen manier van handelen 9 het onvoor- 

 zigtig drinken van koud water , het al te veel gebruiken 

 van zure , onrijpe verkoelende vruchten , voornamelijk 

 van pruimen ; ongeregeldheid in flapen en waken , mor- 

 ligheid, ontucht, wellust en andere ondeugden en wan- 

 daden; fmart en fpijt over den ongelukkig afgeloopenen 

 veldtogt , gebrek , allerlei foort van ongemakken , het 

 heimwee veler foldaten , derzelver inlijving in de Hol- 

 landfche armee , ongelukkige gemoedsgefteldheid , doorge- 

 ftane ellende , enz. Deze benevens de epidemifche en 

 endemifche luchtgefleldheid waren de oorzaken der alge- 

 meenheid van ziekten in deze jaren (*). 

 Uit dit overzigt der oorzaken onzer najaars-epidemien 



blijkt , 



(*) Zie verder SEBASTIAAN, Moeraskoorts, Deel I, Hoofdft. i 

 sn 2. G. BLANE, The Medical and Chirurgical Transactions, 

 Vol. III. MULLER, Dissert* de febre interm. p. 38 sqq. THUES- 

 SINK, Geneetk, Waarncm. 1810, bl. i(5i en volg. 



