( 



mcnigvuldiger onder de armen , welke laag bij den grond 

 woonden 9 flecht voedfel gebruikten en gebrek aari ge- 

 neesmiddelcn hadden; want zonder behoorlijke ontlastin- 

 gen was , volgens PRINGLE , de natuur niet in ftaat de 

 ziekte te genezen, althans gefchiedde dit onvolkomener 

 en langzamer. 



De ziekten van 1760 63 hadden plaats , nadat door 

 buitengewone regens , vooral in den herfst van 1760, de 

 binnenwaters opgehoopt en de landen ondergezet waren ; 

 den geheelen winter door , die zeer flap , zonder vorst 

 was , werd het water, door het heerfchen van aanhou- 

 dende zuidewinden , zeer opgezet. Op dit vochtig jaar- 

 getijdeen eene overftrooming van den Krimpenerwaard , 

 volgde een vroege en buitengewoon wanne zomer, 

 en hoewel de volgende winters niet zoo regenachtig wa- 

 ren, bleven zij echter zonder vorst en de zomers warm. 

 Hierbij kwamen , op vele plaatfen , de veranclerlijke , af- 

 wisfelende luchtgefteldheid , verkeerd en flecht Voedfel , 

 onzuiver drinkwater , flerke roering , bewerking en uit- 

 wafeming van flikken , moerasfen , veen- en kleigronden , 

 onmatigheid , menigvuldig gebruik van fpek en zeevisch , 

 vele flappe dranken , enz. (*). 



De epidemie van 1770 en 1771 , die vooral in de 

 Neder-Betuwe , tusfchen Maas en Waal., Doesburg , 

 enz. y voornamelijk onder arme en oude lieden, vreemde- 

 lingen en kinderen , heerschte , had geheel dezelfde oor- 

 zaken 3 als die van 176063 , werd tevens algemeen aan 

 de toen plaats gehad hebbende overftroomingen toege- 



fchre- 



C*) Holl. Maatfch. D. XVIII, bl. 180. J, j. VAN DEN BOSCH, 

 Hist. Const, epld. Verm. p. 20, 



