C 79) 



vele flaapzuchtige zieken onder behandeling had, kon 

 noch uit de urine, noch uit het bloed, noch uit de 

 voorafgegane toevallen , lets ontdekken , dat het gevaar 

 des naderenden aanvals aankondigde. Zijne zieken 

 werden meestal eerst na acht voorafgegane aanvallen 

 door flaapzncht aangetast, doch llierven bij flaapzucht 

 gemeenlijk reeds op den tweeden dag (*). 



Hoewel het getal zieken zeer groot was, ftierven er 

 echter in evenredigheid zeer weinig ; inftortingen waren 

 zeer menigvuldig, alsook verftoppingen en verzweringen 

 der ingewanden , waterzucht , opz wellingen der beenen , 

 geelzucht , fcorbutieke , rheumatifche aandoeningen , uit- 

 terende ziekten , hardnekkige anderen- en derdendaagiche 

 koortfen ; voornamelijk befpeurde men na deze ziekte 

 eene harde zwelling der milt , foms der lever , hetgeen 

 de gemeene man koortskoek noemde. De milt was bij 

 de lijkopeningen (die door PRINGLE zeldzaam en on- 

 naauwkeurig zijn bewerkftelligd) , foms 3 pond n oncen 

 wegende, met etter of serum in de herfenen, ontftokene 

 en gangreneuse ingewanden (f). 



(*) GRAINGER, Historia febris anomalae Batavae, p. 24, 43, 

 72, 78 sqq* Deze fchryver verzekert, dat de ziekte zich fomwylen 

 door fchurft fcheidde. Ibid, p. 22. HOME, Medical Facts, p. 43. 

 PRINGLE, Deel II, Hoofdft. I, bl. 71. Zie over het eigenaardige 

 dezer ziekte ook TISSOT, Epldemia febris biliosaeLausannensis ,p. 

 80 sqq., en SEBASTIAAN, Moera skoorts, bl. 211 en volg. 



(t) Het zenuwachtige , dat na PRINGLE'S tijd zoo zeer de overhand 

 by de herfstziekten gekregen heeft, en zich door flaapzucht, hik , 

 enz, kenteekende. , begon zich nu reeds meer duidelyk te vertoonen. 

 Hetzelve moet niet, gelyk BICKER beweerde, aan een veranderd 

 luchtgeftel, maar, zoo als THIJSSEN bewezen heeft, aan eene veran- 

 derde levenswijze, die eene grootere gevoeligheid der zenuwen ver- 

 oorzaakt heeft, worden toegefchreven. Deze fchrijver bewyst te- 



