( 78 ) 



fte mannen zoo krachteloos en zwak , dat zij zich niet 

 opbeuren konden. Bij fommigen was het herfengeltel zeer 

 aangedaan , ijlhoofdigheid aanhoudend , en ging in (laap- 

 zucht over , die voor velen doodelijk was. Zij , die 

 hieruit ontwaakten , klaagden vooral fterk over hoofdpijn. 

 Velen hadden in den beginne galachtige brakingen en loos- 

 den wormen. Zij, die ftierven, hadden tot nabij hun 

 levenseinde eenen regelmatigen pols en eenigen tijd vooraf 

 verfpreidden deze eene lijkaardige reuk en werden met 

 miskleurige vlekken bedekt (*). 



Indien," zegt PRINGLE , de bedorven ftoffen in 

 het bloed bleven , veroorzaakten zij eene tusfchenpoo- 

 zende of aanhoudende koorts , en indien de eerrte we- 

 gen aan deze ftoffen den toegang doorlieten, ontftond 

 boons of loop." (f). Deze loop en cholera wisfelde 

 menigvuldig met tusfchenpoozende koorts af , die fom- 

 wijlen met ontfteking der herfenen , maag of ingewanden 

 gepaard ging. Tegen den herfst werd de ziekte met 

 catarrhale en rheumatifche verfchijnfelen gecompliceerd. 



Het ergfte verfchijniel was toen, even als in 1826, 

 de flaapzucht. GRAINGER, die in 1748 in Holland 



vele 



(*) Uitvoerig heeft PRINGLB de verfcbijnfelen dezer ziekten opge- 

 geven in Deel III, Hoofdft.IV. In de Feluwe en te Zwol heerschte 

 toen gelijktijdig een galachtige loop. Zie BODDE, Befchrijving der 

 Rotlende Roodeloop om en in Zwol. Anno 1747. 



(f) Vergelijk over deze afwisfeling van boorts, loop en tusfchenp. 

 koorts, VAN DER HAAR, in Hoi 1. Maatfchappij tier Wetenfch. tc 

 Haarlem, Deel XVIII, bl. 143 147. DE MAN, Perk, over de kwaad- 

 aardige Rotkoorts, of Befchr. der ziekte, welke in 1770 enz* te 

 Maurik gegrasfeerd heeft. Nym. 1772, bl. 52. DEGNER, Hist, 

 dysenterlac biliosa cont* Neomag. 2 en 25. STOLL, in Rat. me- 

 dendi, Tom. III. p. 44. 



