XLII HISTORISCH BERIGT 



met medevverking der dampkringslucht , tot gloeijen wordt 

 gebragt, en zulks met de aangenoraene chemifche theorienniet 

 fchijnt overeen te brengen te zijn, en daar de ontdekking van 

 de oorzaak van dit zonderling en treffend verfchijnfel welligt 

 toe andere nuttige ontdekkingen aanleiding zotide ktinnen ge- 

 ven , beloofc de Maatfchappij haren gewonen gouden eerprijs , 

 met de premie , aan dengenen , die van hetzelve verfchijnfel 

 eene voldoende , door proefnemingen geitaafde, verklaring zal 

 geven. 



VI. Op welke wijze zijn hier te lande de klei- en zand- 

 gronden ontftaan ? Welke zijn door de zee, welke door 

 rivieren gevormd , en waaraan kan men zulks erkennen? 

 Welke zijn de verfchillende oorzaken , die op de eene 

 plaats de klei- , op de andere de zandgronden hebben doen 

 n ontdaan ? Welke is , in het bijzonder , de oorfprong en 

 gefteldheid der met klei opgevulde landkommen {bassins*) , 

 alsmede der heuvelige zandltreek , welke zich van over 

 den JJsfel tusfchen Rijn en Zuiderzee uhftrekt?" 



De' Maatfchappij verlangt, dat men in her beamvvoorden dezer 

 vraag zooveel mogelijk buiten geologifche ftellels blijve, doch 

 dat waarncmingen en proeven, zooveel gefchieden kan, geraad- 

 pleegd worden. 



VII. Daar het nit de proefnemingen van fommige Schei- 

 knndigen , vooral uit die van vvijlen den Hoogleeraar p. DRIES- 

 SEN , gebleken is , dat de dampkringslucht , nabij het zee- 

 ftrand , vooral hier te lande , eenig zontznur bevat , en dat 

 daardoor de eigenfchappen der lucht meer of min gewijzigd 

 worden , dat daardoor ook vooral de oplosfing van het lood 

 in regen water bevorderd wordt; daar echter deze waarnemin- 

 gen niec overal of in andere landen zijn bevestigd geworden , 

 en het ook nog niet volkomen uitgemaakt is , of het zontzunr 

 geheel vrij , dan wel met andere zelfitandigheden chemisch 

 verbonden, of als zont in den dampkring aanwezig is, zoo 

 verlangt de Maatfchappij , dat dit onderwerp door naauw- 

 keurige proefnemingen op nieuw onderzocht , en alzoo 

 meer bepaaldelijk aangewezen worde, of , en waar de 

 dampkringslucht hier te lande zoutzuur bevat ? Welke om- 

 ftandigheden de hoeveelheid van hetzelve yermeerderen ? 

 w In welken ftaat het daarin aanwezig is , en in hoeverre de 

 lucht, door deze bijmenging, eenige verandering in eigen- 

 fchappen ondergaat ?" 



VIII. Daar het met de meerdere vorderingen der Scheikun- 

 de , vooral nit de proeven van FARADAY, gebleken is, dat 

 vele zelfftandigheden, die vroeger alleen als luchtvormige of 

 permanent gazvormige ligchamen bekend waren, door druk- 

 king of perfing en fterke konde , hetzij tot vaste , hetzij tot 

 dropvormige ligchamen kunnen verdigt worden , waardoor de 

 verdeeling der veerkrachtige ligchamen in dampvormige en 

 luchtvormige onzeker wordt of gedeeltelijk vervallen is , zoo 



word 



