C 9) 



de hartkolk , ftinkende adem , ftijf held , opgeblazenheid , 

 volheid van den bulk, trage , harde, brokkige , ongere- 

 gelde , meestal dunne , ftinkende ontlasting , die of met 

 perfing of met gerommel en winden ontlast werd; fon- 

 tanellen droogden op ; de huid was droog , het aange- 

 zigt betrokken , vervallen , geelachtig , bleek met roode 

 plekken op de wangen , de oogen dof , de gelaats- 

 trekken ongewoon veranderd ; bij fommigen 9 na de ge- 

 ringfte infpanning een fterk afmattend zweeten. Deze 

 voorboden duurden fomtijds eenige dagen , fomtijds 

 eenige uren , dan eens volgden hierop dadelijk zwaardere 

 verfchijnfelen , dan weder bepaalde zich de geheele zieke- 

 lijkheid tot deze voorboden alleen (*). Somwijlen lieten 

 dezelve na eenigen tijd een weinig af , hielden ook vol- 

 maakt op , of keerden , naar den aard der koorts , ten ge- 

 zetten tijde periodiek terug ; meestal echter was de tus- 

 fchentijd niet vrij van onaangenaam ziekelijk gevoel. 

 Bij de meesten echter begon de aanval zonder eenige 

 voorafgegane kenteekenen , en nadat vele der zieken zich 

 eenige uren te voren volkomen wel bevonden hadden ? 

 deed zich dikwijls plotfeling en gansch onverwacht de 

 koortsaanval voor. - 



De ziekte zelve begon gemeenlijk altijd met eene he- 

 vige hoofdpijn , die voornamelijk in de ftreek des voor- 

 hoofds, als ook in de flapen van het hoofd, in den 

 nek , fomwijlen ook in het achterhoofd , hare zitplaats 



had; 



(*) Zie ook over de voorboden dezer ziekten j. BANOA, bl. 16 

 verv. Dikwerf heb ik genoemde voorboden ook bij mij zelven, ge- 

 durende de epidemic, in meerderen of minderen graad waargenomen , 

 zonder dat het tot dadelyke ziekte gekomen is. 



A 5 



