(47 ) 



toegefchreven. Deze vervielen niet zelden in eene /<?- 

 Iris soporosa , enterica , dysenterica^ enz. , waarvan 

 anderen, die refolverende middelen gebruikt hadden, vrjj 

 bleven. 



De andere oorzaak is eene voortduring der algemeene 

 oorzaak, die de ziekte heefc voortgebragt , die fteeds 

 even zeer op hen , die de ziekte hebben ondergaan , 

 voortwerkt, als op hen, die nog niets geleden hebben. 

 Naar gelang derhalve en van de luchtsgefteldheid en van 

 het tijdperk der epidemie raoet eene dezer beide oorzaken 

 de overhand hebben. Wanneer evenwel , zoo als 

 dikwijls plaats gehad zal hebben ," (zegt BAKKER) 

 deze oorzaken zamengeloopen hebben , wanneer wij als 

 gelegenheidsoorzaak daarbij voegen het moeijelijk en 

 werkzaam leven , hetwelk ook zelfs teedere en gevoe- 

 lige, onder de herflelden nog naauweltjks te tellen 

 ,, menfchen , genoodzaakt waren te leiden 9 om bij ge- 

 brek van bedienden zich en de hunnen van het nood- 

 zakelijke te voorzien , is er wel niets meer noodig ter 

 w verklaring der menigvuldige , met zekerheid door nie- 

 uiand te ontwijken en meer dan eens herhaalde weder- 

 inftortingen." 



Dikwijls beftond, mijns bedunkens, de oorzaak de- 

 zer terugvallen in eene niet geachte kleinigheid^ ge- 

 moedsaandoening 9 onvoorzigtig blootftellen , vooral aan 

 de koele morgenlucht, meest echter in eene ongefchikte 

 dieet; het vochtig en koud herfstweder vermeerderde 

 ook niet weinig deze gefchiktheid tot wederinftortingen , 

 veranderde den loop der koortfen , veroorzaakte alle en 

 derdendaagfche koortfen en deed ze met zenuwtoevallen 

 gepaard gaan. 



Be- 



