( 206 ) 



vermeerderden dc uitdampingen der rottende flijkftoffen , 

 en deelden de koolftofzure en waterftoffige koolftoflucht 

 aan den datnpkring mede , zoodat hierdoor de ziekte en 

 fterfte onder den arbeidsftand zeer toenamen. Juist , zegt 

 dus JORRITSMA , wanneer , na afvloeijing des waters , de 

 zonneftralen met de laatfle waterdeelen de moeraslucht 

 of kool- en waterllof opnemen , dan kan men in den 

 omtrek , ziekte en fterfte op het dubbelde van de gewo- 

 ne berekening nemen , zulks bewijzende 9 zoowel uit de 

 waarnemingen te Sneek en Hoorn^ als uit de droogma- 

 kerijen en nitveeningen , en uit vorige epidemien in Zee- 

 land 5 vooral in 1800 en 1809. Daarom werd het Pon- 

 tijnfche veld door SILIUS ITALICUS pestig genoemd, we- 

 gens zijne drasiige poclen, die voor inundalie bloot- 

 ftaan. (*) Een gedeelte van latium werd reeds door 

 STRABO (f) als zoodanig befchreven en is , volgens LAN- 

 cisius (), nog wegens de aria cattiva der moerasfen 

 ongezond , zoodat hierdoor te Rome en Pezaro dikwijls 

 kwaadaardige koortfen heerfchen. Bijzonder zag men dit 

 aldaar in het jaar 1227 bevestigd, toen er bij de tiit- 

 drooging der gronden , na eene overftrooming des Tiber s, 

 eene hevige pestziekte woedde ; zoo zag men in 1528 , 

 tijdens de belegering van Napels , eene foortgelijke epi- 

 demic ontftaan onder het leger der Galliers , uithoofde 

 derzelver opperbevelhebber zijne legerplaats niet wilde 

 verleggen , toen de waterkeeringen doorgeftoken en de 

 naburige gronden onder water gezet waren. Volgens 

 LANCISIUS is de de (tad Pifaurum 9 waarvan CATULLUS 



wel- 



C*) PUNIC, lib. 8, v. 385. (t) Geograph, , lib. 5. () De 

 fiat, et adv. Rom. Coeli gual. p. 2. 



