( 212 ) 



op de lage gronden van Vriesland en Groningeti , als 

 ook in de lagere dorpen , omllreeks Amflerdam , zoo 

 ongemeen hevig. Immers was de fterfte in laatstgemelde 

 (lad = i van 23, onder Nieuwer-Amjlel = i van 16, 

 en in de Water graafsmeer tot i van 12 opgeklommen (*). 

 Waarvan de oorzaak daarin ligt , dat deze lage moer- en 

 veengronden toen aan veel meer uitdampingen blootflon- 

 den, dan de welbebouwde en beftrate (lad, uitgezonderd 

 de kazerne Oranje Nasfau en de fchans en baangrach- 

 ten, die, meer voor de uitwafemingen blootftaande , ook 

 vele zieken hadden. 



Dat de ftraten de moerashicht bedwingen, heeft na 

 LANCISIUS (f) ook BLANK () te Portsmouth waargeno- 

 men, zeggende: dat er de febr. interm. verdwenen , 

 toen in 1769 de (lad drooggemaakt en bedraat was." 

 Dat de moeraslucht gewoonlijk in de laagfte luchtlage 

 blijft hangen en zich niet zeer verre verbreidt , bewijst 

 ook de (lad Batayia , die weleer aan eene fnelflroomen- 

 de rivier weg te laten gelegen , offchoon vocbtig, eene der 

 gezondfte plaatfen in het oosten was , doch 5 nadat hare 

 rivier , door afleiding van derzelver water , in een groot 

 moeras veranderd werd , allerongezondst geworden is , 

 zoodat de gegoedfte ingezetenen hunne wijkplaats op de 

 hoogere gezonde landhuizen hebben moeten zoeken, () 

 waar zij , even als de zeelieden op de reede , geene na- 

 deelen der uitdampingen ondervinden. PRINGLE vondt 

 dit ook bewaarheid op het eskader van den Admiraal 



MIT- 

 CO THDfssEN, 1. c., p. 18. (f) L. c., cap. 3. () L. c. , 

 P. 3 C) Perk, van het Bat. Gen. 9 III D. , p. 159. Vaderl* 

 Letttroef., IV D., bl. 447 en V D.7 bl. 69. 



