(214) 



ftuiten , indien hren deze landen tot eenen volgenden 

 winter weder onder water ftelde. (*) Dat de moeraslucht 

 een' beperkten kring heeft en zelden zeer hoog opftijgt; 

 dit heeft vooral ook DACHS (f) bevvezen , door zijne 

 waarnemingen te Philippine , waar twee barakken wa- 

 ren; eene aan de oostzijde gelegen , tusfchen een moeras 

 en een' wal met boomen beplant , welke dus zeer dam- 

 pig is, en eene andere aan den westkant naar de wal- 

 len , waar geene boomen ftaan. De galkoortfen deden de 

 militairen der eerfte barak zoo zeer aan , dat er geen man 

 van bevrijd bleef, terwijl men in de tweede, in de erg- 

 (le maanden, nooit boven de zeven zieken telde. Niet 

 zoo zeer de vochtigheid alleen, maar bijzonder de rot- 

 tigheid der uitvvafemingen verwekt dus deze fchadelijke 

 gaafoorten. Juist zegt SEBASTIAAN () dus ook dien-' 

 aangaande: Ik heb dikwijls gezien, dat in het eene 

 gedeelte van deze of gene ftad de inwoners meer door 

 tusfchenpoozende koortfen werden aangetast dan in het 

 andere ; enkel doordien de lucht hier of daar door de 

 uitwafemingen van naburige moerasfen meer of minder 

 bedorven was. Van het garnizoen te Kampen leden voor- 

 namelijk die foldaten aan interm. koortfen, die digt bij 

 eene gracht woonden , welke bij de hitte des zomers 

 bijna geheel droog werd, en dat gedeelte der ftad met 

 ftinkende dampen vervulde 5 middelerwijl zij , die eene 

 meer afgelegen plaats der ftad bewoonden , in veel ge- 

 ringer getal door deze koorts werden aangetast , en niet 

 zoo geweldig en aanhoudend daaraan leden." Uitdroo- 



(*) PRINGLE, 1. c., bl. 86. CIO Ma*- &* Corr. , ID., 

 a ft. (J) Befckr. der mocraskoortsen^ bl. 4. 



