(215) 



glrig , aftapping of uitmaling der met flijkftoffen of zeewa- 

 ter bezwangerde landen geven dus vooral aanleiding tot 

 de ziekten. Daarora ondervond men in de Provincie Gro- 

 ningen, te Nieuwolda en Bedum , zeer vele koortfen , 

 omdat op de eerfte plaats e'e'n , en op de laatfte twee 

 groote watermolens gezet waren , om eenige ftukken 

 lands droog te malen. 



Behalven in Groningen en Vriesland , werden ook in 

 Ovenj'sfel eenige met zeevvater bedolvene plaatfen 9 als 

 Vollenhoven , Blokzifl 9 Kuinre en andere heviger door 

 de ziekte aangedaan dan Steenwi/k 9 Gielhoorn, Stap- 

 horst, Rouyeen en Dalffen , waar het zeewater fpoedig 

 weder afliep , of waar de vloed het zoete rivier- en floot- 

 water had voortgeftuwd , zonder dat de landen met brak 

 water overftroomd waren (*). 



De fchadelijke moeraskicht, die zoodanige zeeflijk, bij 

 drooge heete zomers, verwekt, ondervond men te Kam- 

 pen niet alleen in 1826, maar in fommige huizen , wel- 

 ker kelders en tuinen met dezen zceldei door de over- 

 ftrooming bedekt geworden waren, zag men zelfs nog 

 in 1827 en 1828 nu en dan kwaadaardige tusfchenpoo- 

 de koortfen ontftaan. Daar deze flad laag en digt aan 

 zee gelegen en voor overltrooming ligt vatbaar is , en 

 in haren omtrek vele moerasfen heeft, lijden er de in- 

 woners en het garnizoen , bij drooge zomerhitte, ge- 

 woonlijk veel aan koude koortfen en fcorbutieke onge- 

 fteldheden , zoodat Prof. DU PUI , voorheen aldaar ftads- 

 geneesheer, er van tijd tot tijd den waterkanker, vooral 

 onder kinderen, epidemisch aantrof. (f) 



(*) THUESSINK, /. ., p. 68, teqq. (t)SEBASTiAAN, /. r.,p.5. 



O 4 VI. 



