(233) 



den Bommelerwaard , maakten het lot dezer ingezete- 

 nen , zoowel als der bewoners van de Krimpener- en 

 Lopikerwaarden, allertreurigst. De ftormen , winden 

 en regenbuigen hielden eene maand aan en veroorzaakten 

 een' geweldigen aanflag van het water, zoodat de arme 

 landlieden zich in opgeflagen riethutten moesten behel- 

 pen , en , door middel van fchuiten , uit Schoonhoven 

 met levensmiddelen bedeeld werden. Hoe groot deze 

 rampen ook waren , nam de ellende nog toe , toen zich 

 na dezelve febres putr. malignae vertoonden , die de 

 bewoners der overftroomde ftreken troffen, en behalve 

 in den Alblasferwaard , te Schoonhoven, Maasjluis 9 

 Gouda^ Moordrecht^ Ammerjlol^ Stotkwyk, Leidfcn- 

 dam^ Voorburg , Hcikoop, Grootammers , Bergam- 

 bacht , Nicwwpoort en verder in Zeeland en langs den 

 IJsfel epidemisch heerschten (*}. Nadat de winter van 

 1759 17^0 zeer hard geweest was , zoodat men met 

 fleden van Vriesland naar de Hollandfche kusten reed , 

 bleef de zomer van 1760 doorgaans koel, zoodat zich 

 de galkoortfen 9 voornamelijk eerst in het najaar van 

 1761 , hevig vertoonden , en in Vriesland en Zeeland 

 zelfs nog in het volgende jaar voortduurden (f). Daar- 

 entegen ondervond men in 1768, bij ftrenge koude en 

 noordooste winden in deze ftreken , weinig koortfen , 

 terwijl de warme drooge zomer van 1769 de ziekten 

 der droogmakerijen te Rhynsburg^ Warmond en Voor- 

 fchoten, alsook wegens de uitdampingen des Haarlem- 



mer- 



(*) VAN DEN BOSCH ]. C. p. 168180195. J, J. VAN DEN BOSCH, 



Hist. Constit. epid. verm. I.e. (f)KNooP, 1. c. p. 28. GOUT, 

 p. 30 seqq. VAN DEN BOSCH, Const, epidem. p. 21 seqq. 



P 5 



