( 234) 



mermcers te Leiden deed ontftaan , gelijktijdig met de 

 lievige ferb. inlerm, tert. en quart. , die zich in Zet- 

 land ', de Betitwe, Vriesland , en langs den IJsfel , om- 

 ftreeks Deventer en Zutphen vertoonden (*J. Daar dus 

 de galziekten reeds in deze ftreken ontftaan kunnen , 

 wanneer na vochiige wersgefteldheid aanhoudende droo- 

 ge en heete zomers volgen , zoo moeten dezelve natuur- 

 Hjk in kwaadaardigheid toenemen , wanneer de landen 

 door overftrooming met flijk of zeewater bedekt geweest 

 zijn. De navolgende epidemien zullen dit nader be- 

 wijzen. 



Ten gevolge der doorbraken der Gelderfche Rhijn- en 

 IJsfeldijken in den jare 1770, werd de Neder-Betuwc^ 

 het land van den Alblasfer- en Eommelerwaard \ als- 

 mede alle lage landen , tusfchen de Lek- en Lingedijken 

 gelegen , overftroomd , zoodat de wegen en dijken naau- 

 welijks te gebruiken waren , en de omftreken grooten- 

 deels onder kwelwater llonden 9 waardoor veel winter- 

 graan weggefpoeld of verftikt werd en bedierf 9 en nij. 

 pende armoede ontftond, die zelfs nog toenam, toen 

 zich in den zomer van 1771 langdurige gal- en tus- 

 fchenpoozende koortfen uit de klei-uitwafemingen ont* 

 wikkelden (f) , gelijktijdig met de hardnekkige febr. in- 

 term. tert. en quart, simp!, en dupl. y die men toen 

 in Zeeland , Vriesland en Groningen , bijzonder in het 

 Oldambt en te Appingedam , waarnam. Te IJsfelflein 

 waren de koortfen zoo befmettelijk , dat de gezonden 



foms 



(*3 VEIRAC, over de Galk. van 1769. VAN DEN BOSCH, p. 146. 

 yerh. van het Bat. Genootfca. D. I, bl. 433. DE MAN 1. c. p. 40. 

 (t.) VAN DEN BOSCH I. c, p. 057. 



