( 238 ) 



plaats hadden , als de gevolgen daarvan kan aanmerken , te 

 meer , daar de droogmalingen , in het voorjaar plaats ge- 

 had hebbende, in den zomer, door nadeelige uitdampin- 

 gen , de najaarsziekten voorbereid hadden. Zeeland , 

 vooraamelijk Vlisfingen en Tholen , Utrecht , vooral 

 Amersfoort en de landen langs de Eem , Gclderland , 

 inzonderheid Nijkerk , Harderwyk en Elburg ; Over- 

 ijsfel, met name Kampen en de moerasfige gronden bij 

 Zwolh en Hasfelt 9 Genemuiden en Mastebroek; als 

 ook Groningen en Vriesland leden geducht door deze 

 overftrooming. De dijken bij Harlingen , Workum n 

 Stavoren en Hindelopen werden met moeite tegen bezwij- 

 king bewaard , terwijl hier , zoowel als bij de Lemmer 

 en onder Nijland^ de lage landen onder water geraak- 

 ten , zijnde de vloed in 1775 bij de Lemmer flechts een 

 halven voet lager gevveest dan in 1825. Alle deze ge- 

 westen deelden in 1776 gelijktijdig in de najaarskoort- 

 fen , gelijk dezelve ook in de rampen des watervloeds 

 gedeeld hadden. Even als in het jaar 1825 was het na- 

 jaar van 1775 regen- en flormachtig , de winden west- 

 en noordwestelijk , en de winter door ftrenge vorst afge- 

 wisfeld. Daarom vertoonde zich de ziekte eerst in den 

 zomer van 1776, toen aanhoudend drooge hitte het ont- 

 ftaan derzelve begunftigde. Aan de Lemmer en te Kampen 

 en op de naburige lage gronden werd de epidemic, even 

 als in 1826, nog kwaadaardiger door de aangevoerde 

 zeeklei, en door de vermenging van het zee- met het 

 ftilftaande binnenwater, en door de kwade moerasluchc, 

 die zich daaruit ontwikkelt. Men behoort dus de koort- 

 fen , die in 1776 op deze ftreken zoo hevig als alge- 

 meen werden waargenomen , vooral toe te fchrijven aan 



de 



