( 243) 



c 



bet zeewater eenigen tijd geftaan had, en het minst op 

 de zandgronden , die wel overftroomd doch fpoedig van 

 het zeewater bevrijd waren geworden en door zeewinden 

 verkoeld werden ; er bijvoegende , dat de oorzaak der 

 ziekte te Jever , waar geen zeewater toegevoerd was , 

 even als te Groningen , aan de moeraslucht en brak wa- 

 ter moest toegefchreven worden. Immers, zegt hij : (*) 

 monendum oppidulum Jeveram in ipfls foil arenofi et 

 paludofi finibus pofitum , fosfisque caterum vetustis , 

 calore foils exustis inftructitm evolvendo miasmaii pa- 

 ,:, ludofo expojitum quam maxime fuisfe" Gelijk het 

 ftadje Jever, water en lucht aangaat , veel overeenkomst 

 heeft met Groningen , zoo was er de ziekte ook van 

 denzelfden aard. Overal leden de armoedigde aan ftil- 

 ftaande grachten gelegene buurten , vooral daar , waar 

 men zich met brak of moerasfig water tot drank behel- 

 pen moest , het hevigst door de ziekte. 



De febres foporofo-apoplectia werden door POPKEN 

 minder , doch de tert. phrenitic. en typhof. veel waar- 

 genomen , nadat men vroeger dikwijls cholera- gezien 

 had. In Aug. werden hier de intermit, veeltijds typheus , 

 van welke SPRRNGEL dus met regt zegt: Febres tales 

 plerumque epidemiarum more grasfantur" (f) Be- 

 halve in 1799 heeft zich dczelfde ziekten in deze ge- 

 westen ook in 1809, 1811 en 1822 vrij veel en alge- 

 meen vertoond , geenszins in geaardheid van de epide- 

 mic van 1826 verfchillende , zoodat de Plaatfelijke Kom- 

 misfie van Geneesk. Toevoorzigt te Groningen deze 



ziek- 



(*) L. c., p. 14 et 25. (t) Pathol, V. II, ^ 147, BURSER , 

 infl. med. pract., V. I/, 160, 



