(245 ) 



den , dat foortgelijke koortfen er fteeds met minder ge- 

 weld woedden dan in deze beide Provincien. Waaruit 

 het zich dan ook laat verklaren , waarom , op de vijf 

 niet overftroomde grietenijen van Vriesland , de ziekte 

 veel minder was dan op de zeven en twintig, die met 

 zeewater beloopen waren geweest. Gelijk de koortfen 

 zich op deze ftreken meestal tot de moeras- en kleigron- 

 den bepaalden, met bevrijding der zandgronden, zoo had 

 zulks ook bij de Noord-Duitfche epidemie plaats. In 

 het ambt Kitzebuttel waren van de 5000 invvoners meer 

 dan 3000 ziek, zoodat de artfen zelfs niet verfchoond 

 bleven , terwijl de op zandgrond gelegene dorpen Duh- 

 nen en Sahlenburg weinig of geene ziekten hadden. (*) 

 De overftrooming met zeewater was tevens oorzaak , dat 

 de ziekte van 1826 veeltijds met fcheurbuikige verfchijn- 

 felen gepaard ging , daar men de fcheurbuik voor eene 

 aan brakke gronden eigene ziekte houdt, en min of meer 

 ende.misch befchouwt op alle onze lage landen. Bijzon- 

 der werd zulks bij die lijders waargenomen , bij welke de 

 aderlijke bloedmasfa de overhand had, en de ontkoling 

 van het bloed in milt en lever vertraagd werd 3 (f) 

 waartoe reeds de door ons opgenoemde beftanddeelen der 

 moeraslucht op zich zelve aanleiding geven, gelijk zulks 

 ook door vroegere epidemien bewezen is , blfjkens de 

 waarnemingen van PRINGLE , BICKER , DE MAN , SEBAS- 



TIAAN, HILDENBRAND en BAILLY () VOlgenS Welke de 



Hjk- 



(^) FRICKE en HACHMANN, /. c. (t)THjjssEN, /. c. 9 p.48, MUL- 

 DER en ROELANTS, Bij dr. tot de Gefckied* der in ons Vaderl.geli. 

 kebbende ziekte in 1826, p. 5. () Traits' des fierr. inter m. 

 Paris. 1825. 



Qs 



