( 249 ) 



vinden, die des zomers bij drooge hitte meer rottige uit- 

 wafemingen aan den Jampkring mededeelen. Even als 

 zulks bij de jongfte epidemic plaats had , fchijnt voorna- 

 melijk rottige kleilucht het ontftaan dier koortfen op de 

 in Hoofdft. V en VIII aangehaalde vvijze te bevorderen. 

 Kleigrond be(taat grootendeels uit aluinaarde met het 

 kleurgevend ijzeroer , (*) gemengd met eenigen humus , 

 door bemesting met verrottende zelfftandigheden aange- 

 bragt; zoodat de zuivere hooge kleigronden weinig fcha- 

 delijke uitdampingcn kunnen geven, dan voor zoo ver 

 zich hier en daar in laagten en flooten uit opgepakte dier- 

 lijke en plantaardige met klei vermengde ftoffen , meer 

 rotgisting kan ontwikkelen en gekoold waterftofgas of 

 phosphorwaterftof geboren worden , welke laatfte vooral 

 plaats heeft bij nieuvv aangefpoelde klei. Evenwel be- 

 vordert de klei, even als het zeewater, de verrotting. 

 Zij fmelt in het water en kan onder de gemaakte bepalin- 

 gen in rotgisting geraken ; terwijl de zandgrond of kie- 

 zelaarde flechts het water in hare tusfclienruimte opneemt, 

 zonder in hetzelve te fmelten, dan in zoover dezelve 

 met klei of humus mogt gemengd zijn. Op de hoogere 

 ftreken , die meer voor doorilrooming der winden bloot- 

 ftaan, geeft daarenboven de ftremming der huiduitwafe- 

 mingen niet zelden mede aanleiding tot de ziekte. De 

 landman ondeivindt bijzonder deze nadeelen, en in 1826 

 waren koele avonden 9 koude en nevelige nachten , of 

 veendampen , die op heete heldere dagen volgden niet 

 zelden op zoodanige wijze fchadelijk. Alzoo zag men 

 op de hoogere , in Hoofdft. I en II opgenoemde plaat- 

 fen ^ toen de heete zon in het begin des zomers van 



1826 



C*) UlLKENS, /. C. 



Q 5 



