( 108 ) 



fchijnen toen nog andere plaatfelijke omftandigheden aan- 

 wezig te zijn geweest, die een' nadeeligen invloed op de 

 ziekte hadden. Het weder was fteeds zeer (til en er 

 was bijna geen wind, dan alleen in 1667 een noorde- 

 wind, vviens beweging men ec liter naauwelijks kon gewaar 

 worden , en in 1669 flappe zuidewinden. Alle deze 

 oorzaken, waren heviger en hidden langer aan in 1669 (*). 

 De ziekten van 1719 hadden plaats na eenen zeer 

 zachten winter en een voorjaar met weinig regen en 

 wind, hierop volgde een zeer heete zomer en herfst ; 

 meermalen fteeg de thermometer van FAHRENHEIT tot 

 69. Het gevallen regenvvater bedroeg dit geheele jaar 

 niet meer dan 20 duim f lijn , waarvan het gevolg was , 

 dat het water in de regenbakken en grachten dik en ftin- 

 kencle werd en in de groote flroomen geheel groen en 

 tot op den grond toe vol was van zeewier. De wind 

 was bij uitnemendheid flil en de lucht aanhoudend zeer 

 helder. De voornaamfte oorzaken waren alhier dus de 

 fchadelijke uitwafeming van uitgedroogde grachten, moe- 

 rasfige gronden en ftilftaande , rottende wareren , door 

 de groote hitte en droogte des zomers. IJNTEMA fchreef 

 deze epidemic aan fcheurbuik toe, hetgeen bevvijst , dat 

 dezelve toen zeer gevvoon was. Voorts verdient het 

 opmerking, dat in dit jaar in Holland , zoowel als el- 

 ders, vele verhevelingen zigtbaar waren; alsmede, dat 

 deze ziekten volgden op eene overflrooming van zout 

 water, namelijk ij jaar na den Kersvloed van 1717 (f). 



In 



(*) SYLVIUS, Appendix , Tractat IX, p. 31 et 37. Oratio de 

 causis epidemiae anni 1669. Operunt, p. 910. G. FANOIS, 1. c. 



(f) DE KOKER, 1. c. YNTEMA, Setitcntia de Febribus , p. 12* 

 SCHNURRER, CHronik der Seuchen, Tlieil II, f. 225. 



