(251 ) 



1 747 5 57 y 6l * 72 en 76 bevestigd hebben. Op deze 

 gewesten past dus het geene PRINGLE, van Staatvlaan- 

 deren zegt : Hoe koeler faizocn, hoe hooger en zan- 

 diger de gronden zijn, des te meer zijn de koortfen 

 M zachtaardig en remitterende met vveinige inter mitt, al- 

 thans rain kwaadaardig , en bij ongezonde zomers 

 zijn het dubbelde anderendaagfche of derdendaagfche 

 en zelfs febr. putr. en ardentes" Dat de kleilanden 

 hicr zoowel als in Oost-Vriesland bijna alle aange- 

 daan werden , terwijl de zandgronden vrij bleven ; 

 daarvan fchijnt de reden daarin gelegen, dat de mod- 

 derige vette kleilaagten en llooten fpoedig in rotgis- 

 ting geraken , terwijl de zandgronden meer inzuigen dan 

 uitwafemen ; hetgeen echter van de lage broeklanden in 

 Groningen , Vriesland en Overysfcl niet kan gezegd vvor- 

 den, daar deze, hoewel nit gemengde veen- en zandaar- 

 de beftaande, wel degelijk door de ziekte werden aange- 

 daan, gelijk in Hoofdft. I, II en III opgegeven is. 

 En vermits de uitgebreide door ophooping van zeeflijk 

 ontftane voorlanden in de Marne en benoorden Grown* 

 gen , als ook omttrecks Delfzijl en tegen de Oldamb^ 

 ten langs den Dollart , zonder overftrooming bij gevvo- 

 nen wijkenden vloed vele fchadelijke uitdampingen ver- 

 wekken , gelijk dit ook bij langdurige zomerhitte en 

 droogte plaats heeft in den Noord- en Bildpolder , zoo 

 kon hieruit mede de oorfprong der ziekte op de hoogere 

 kleigronden verklaard worden , te meer daar deze gron- 

 den , hoewel van overftrooming vrij gebleven > doorgaans 

 flechts weinige voeten boven de oppervlakte der zee en 

 der binnenwateren gelegen zijn , zoodat er des zomers 

 hier en daar vele planten en infekten verrotten. 



Jirist 



