( 252 ) 



Juist zegt dus GOUT: (*) w Loci elevatiores qui per 

 hyemem nullis obruuntur aquis ob yicinitatem eadem 

 gaudent atmosphara , et iisdem morbis obnoxii Cunt 

 eo magis cum nullibi tarn cleyata fit provincia , ut 

 non depresfa did mereatur." Het water dus over 

 het algemeen ook met diep onder de oppervlakte des bo- 

 dems blijvende 5 wafemt de voclitigheid des zomers door 

 fpleten uit den kleigrond , en vervult de lucht , vooral 

 daar , waar flijkophoopingen aanvvezig zijn, met gekoold 

 en ammoniak bevattende waterftoflucht , zelfs op plaatfen 

 waar geen water te zien is. Dit had in 1826 bijzonder 

 plaats in de provincie Groningen , in het laagfte middel- 

 deel, tusfchen de (lad en de boorden der Noordzee ge- 

 legen , waar intusfchen geene overflrooming had plaats 

 gehad. Indien men dus in de putten keek en het water 

 er minder of meer diep , onder den grond vond , zoo 

 zoude men misfchien de betrekkelijke ziekte-gefteldheid 

 der plaatfen daaruit eenigzins kiinnen ratnen. 



Daar voorts de zomer van 1826 niet alleen door hitte 

 en droogte over dag aanleiding gaf aan uitwafeming van 

 dunne vochten uit het bloed en dus aan verdikking van 

 inwendige maag-, darm- en galfappen, maar tevens op- 

 merkelijk was door fchrale noord-ooste en zuidooste win- 

 den , die des avonds en 's nachts , gepaard met fchadelij- 

 ke miasmata en -nevels of veendampen , de uitwafeming 

 ftremden en de verdikte of fcherpgemaakte uitwafeming 

 ftoffen naar het darmkanaal terugdreven , zoo moest dit 

 voornamelijk oorzaak der ziekte worden op de hoogere 

 niet overftroomde kleigronden , zoowel als langs de wad- 

 den 



GO e., p. 30. 



